---
tytul: Co gminy kupują poniżej progu - przegląd po branżach
adres: https://sigov.pl/wiedza/co-gminy-kupuja-ponizej-progu/
rodzaj: artykul
format: przeglad
kategoria: Podstawy rynku
autor: Piotr Cieluchowski
autor_rola: Co-founder Sigov
stan_prawny_na: 2026-10-24
zrodla_sprawdzono: 2026-10-25
---

# Co gminy kupują poniżej progu - przegląd po branżach

Gmina kupuje poniżej progu Pzp w prawie każdej dziedzinie, za którą odpowiada: od łatania dziur po kontrolę placu zabaw. Przegląd 10 branż pokazuje, co kupuje, w którym momencie roku i po czym poznasz, że zakup jest blisko.

**W skrócie**

- Gmina kupuje poniżej progu w każdej dziedzinie swoich zadań własnych, czyli spraw, za które odpowiada z ustawy (art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dalej usg): drogi, woda, zieleń, szkoły, sport, OSP.
- Próg to **170 000 zł netto** od 1.01.2026 (art. 2 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, dalej Pzp). Poniżej gmina kupuje według własnego [regulaminu zamówień](https://sigov.pl/wiedza/slownik/regulamin-zamowien/).
- Większość branż ma swój moment w roku: zima, sezon budowlany, wakacje w szkołach, start roku szkolnego.
- Zakup zapowiada pozycja w budżecie, [zmiana budżetu](https://sigov.pl/wiedza/slownik/zmiana-budzetu/) na sesji albo wniosek mieszkańców. Zapytanie w BIP jest na końcu.
- Lista zakupów w każdej branży to punkt wyjścia, nie katalog. Każda gmina ma inne potrzeby i inny regulamin.

## Dlaczego warto zacząć od branży, nie od gminy

Twoje pierwsze pytanie brzmi pewnie: czy w mojej branży w ogóle są zlecenia od gmin? Odpowiedź zaczyna się w ustawie. Art. 7 ust. 1 usg wymienia zadania własne gminy. Każde zadanie oznacza wydatki, a gmina może je ponosić tylko na cele zapisane w uchwale budżetowej (art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, dalej ufp).

Zakupy poniżej progu nie trafiają do [Biuletynu Zamówień Publicznych](https://sigov.pl/wiedza/instytucje/bzp/) (BZP), w którym gminy ogłaszają przetargi. Widać je wcześniej w dokumentach gminy: w projekcie budżetu, w zmianach budżetu, w porządku obrad sesji. Każdy z tych sygnałów to potencjalny lead. Trzeba o nim wiedzieć i wiedzieć, co z nim zrobić.

Dla twojej sprzedaży: najpierw ustal, które zadanie gminy obsługuje twoja branża, potem szukaj sygnałów tego zadania.

## Co mówi prawo

| Kwestia | Co stanowi przepis | Przepis |
|---|---|---|
| Zakres zakupów | zadania własne gminy, m.in. drogi, wodociągi, odpady, zieleń, edukacja, sport, ochrona przeciwpożarowa, utrzymanie obiektów | art. 7 ust. 1 usg |
| Kto kupuje | szkoła czy ośrodek (jednostka budżetowa) i zakład budżetowy to osobne jednostki sektora finansów publicznych, więc osobni zamawiający z własnym planem finansowym | art. 9 pkt 3-4 i art. 11 ust. 3 ufp, art. 4 pkt 1 Pzp |
| Próg Pzp | 170 000 zł, liczone bez VAT | art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 28 Pzp |
| Zakupy na sieć wody pitnej | [zamówienia sektorowe](https://sigov.pl/wiedza/slownik/zamowienie-sektorowe/) - Pzp dopiero od progów unijnych, także gdy kupuje sama gmina | art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 Pzp |
| Oświetlenie ulic | planowanie i finansowanie oświetlenia to zadanie własne gminy | art. 18 ust. 1 pkt 2-3 Prawa energetycznego |
| Dowóz uczniów | obowiązek gminy, gdy droga do szkoły przekracza 3 km (klasy I-IV) albo 4 km (klasy V-VIII) | art. 39 ust. 2-3 Prawa oświatowego |
| Zasada wydatków | celowo i oszczędnie, terminowo | art. 44 ust. 3 ufp |
| Zakaz dzielenia | gmina nie dzieli zamówienia, by uniknąć Pzp, bez obiektywnych przyczyn | art. 29 ust. 2 Pzp |
| Łączenie wartości | usługi i roboty w częściach oraz podobne dostawy liczy się łącznie, a usługi powtarzające się - za 12 miesięcy | art. 30 ust. 1-2, art. 35 ust. 1 Pzp |
| Budżet obywatelski | mieszkańcy decydują o części wydatków; obowiązkowy w miastach na prawach powiatu | art. 5a ust. 3-5 usg |

Czego prawo nie mówi: czy i do ilu firm gmina wysyła zapytanie poniżej progu. To ustala regulamin danej gminy. Prawo nie dzieli też zakupów na branże - podział niżej to układ stron `/dla/` na sigov.pl i nasza interpretacja art. 7 ust. 1 usg.

## Jak to wygląda w praktyce: 10 branż

Jak rozkładają się te zakupy? W sygnałach zakupowych gmin poniżej 170 000 zł w bazie Sigov (stan na koniec października 2026 r.) co piąty dotyczył dróg, a energetyka i OZE, wodociągi i kanalizacja, sport i rekreacja oraz budynki miały po ok. 10 %. Kwoty niżej to mediany z tych sygnałów; pochodzą z dokumentów gmin, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia.

![Typowy zakup gminy poniżej progu to 30-50 tys. zł: najwyżej drogi (ok. 50 tys. zł), najniżej zieleń i oświetlenie (ok. 30 tys. zł).](../../media/co-gminy-kupuja-ponizej-progu/mediany-branz.svg)

*Dane Sigov, stan na koniec października 2026 r. Mediany kwot w sygnałach zakupowych gmin poniżej 170 000 zł.*

| Branża | Typowa kwota poniżej progu (mediana) |
|---|---|
| Drogi | ok. 50 tys. zł |
| Odpady i usługi komunalne | ok. 48 tys. zł |
| Wod-kan | ok. 44 tys. zł |
| Kubatura | ok. 38 tys. zł |
| Transport i dowóz | ok. 37 tys. zł |
| Ochrona ludności i OSP | ok. 37 tys. zł |
| Mała architektura i sport | ok. 35 tys. zł |
| OZE i termomodernizacja | ok. 32 tys. zł |
| Zieleń i utrzymanie terenów | ok. 30 tys. zł |
| Oświetlenie uliczne | ok. 30 tys. zł |

**Drogi** (art. 7 ust. 1 pkt 2 usg). Cząstkowe remonty nawierzchni, oznakowanie, równanie dróg gruntowych, utrzymanie zimowe. Kiedy: łatanie po zimie, oznakowanie w sezonie, umowa na zimę przed sezonem. Sygnał: wnioski sołectw, zmiana budżetu po zimie. Typowa kwota poniżej progu: ok. 50 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Wod-kan** (pkt 3). Naprawy sieci, przyłącza, pompy w przepompowniach, czyszczenie kanalizacji. Kiedy: roboty sieciowe w sezonie budowlanym, awarie cały rok. Sygnał: zadanie w planie wydatków majątkowych. Uwaga: zakupy na sieć wody pitnej to zamówienia sektorowe, także gdy kupuje sama gmina albo jej zakład (art. 5 ust. 1 pkt 1 Pzp). Pzp obowiązuje je dopiero od progów unijnych, więc próg 170 tys. zł ich nie dotyczy, a do tej granicy zamawiający kupuje według własnych zasad. Szczegóły w tekście o [spółkach komunalnych i zamówieniach sektorowych](https://sigov.pl/wiedza/spolki-komunalne-i-zamowienia-sektorowe/). Typowa kwota poniżej progu: ok. 44 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Odpady i usługi komunalne** (pkt 3). Likwidacja dzikich wysypisk, sprzątanie ulic, opróżnianie koszy, obsługa szaletów. Kiedy: wiosenne sprzątanie, przed sezonem letnim. Sygnał: zmiana budżetu, interpelacje radnych. Typowa kwota poniżej progu: ok. 48 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Zieleń i utrzymanie terenów** (pkt 12 i 13). Koszenie, przycinka i wycinka drzew, nasadzenia, utrzymanie cmentarza. Kiedy: umowa na koszenie przed wiosną, nasadzenia wiosną lub jesienią, porządki przed 1 listopada. Sygnał: pozycja na utrzymanie zieleni w projekcie budżetu. Typowa kwota poniżej progu: ok. 30 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Oświetlenie uliczne** (pkt 2 i 3, a wprost art. 18 ust. 1 pkt 2-3 Prawa energetycznego: planowanie i finansowanie oświetlenia to zadanie własne gminy). Konserwacja punktów świetlnych, nowe lampy na odcinku, wymiana na LED w sołectwie. Kiedy: konserwacja na cały rok, montaż przed jesienią. Sygnał: zadanie w budżecie, wniosek z zebrania wiejskiego. Typowa kwota poniżej progu: ok. 30 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Kubatura**, czyli budynki (pkt 8, 9 i 15). Malowanie sal, wymiana podłóg, naprawa dachu, przeglądy budowlane w szkołach, domach kultury i urzędach. Kiedy: remonty w szkołach w wakacje, więc zapytania wiosną. Sygnał: plan finansowy szkoły, zmiana budżetu w marcu-kwietniu. Typowa kwota poniżej progu: ok. 38 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**OZE i termomodernizacja** (odnawialne źródła energii; pkt 3 i 15). Audyt energetyczny, fotowoltaika na budynku gminnym, pompa ciepła, wymiana kotła, docieplenie. Kiedy: po decyzji o dofinansowaniu, montaż poza sezonem grzewczym. Sygnał: zmiana budżetu wprowadzająca dotację. Typowa kwota poniżej progu: ok. 32 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Mała architektura i sport** (pkt 10 i 15). Place zabaw, siłownie plenerowe, ławki, przeglądy placów, nawierzchnie boisk. Kiedy: montaż wiosną i latem. Sygnał: wyniki [budżetu obywatelskiego](https://sigov.pl/wiedza/slownik/budzet-obywatelski/), które gmina wpisuje do [uchwały budżetowej](https://sigov.pl/wiedza/slownik/uchwala-budzetowa/) (art. 5a ust. 4 usg). Typowa kwota poniżej progu: ok. 35 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Transport i dowóz** (pkt 8). Dowóz uczniów, przewóz dzieci z niepełnosprawnościami, wynajem autokaru na zawody. Dowóz to obowiązek gminy, gdy droga do szkoły przekracza 3 km w klasach I-IV albo 4 km w klasach V-VIII. Gmina zapewnia wtedy bezpłatny transport i opiekę albo zwraca rodzicom koszty przejazdu (art. 39 ust. 2-3 Prawa oświatowego). Kiedy: przed 1 września, więc zapytania latem. Sygnał: zmiana sieci szkół, plan finansowy oświaty. Typowa kwota poniżej progu: ok. 37 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

**Ochrona ludności i OSP** (pkt 14 i 14a). Sprzęt i umundurowanie OSP, remont remizy, agregaty, wyposażenie magazynu. Kiedy: po otrzymaniu dotacji, w końcówce roku. Sygnał: zmiana budżetu z dotacją celową. Gmina planuje te wydatki w swoim budżecie, a na zadania własne z ochrony ludności może dostać dotację celową z budżetu państwa przez wojewodę, nawet do 100 % kosztów (art. 154 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej). Typowa kwota poniżej progu: ok. 37 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

| Branża | Przykłady zakupów poniżej progu | Sygnał | Strona branży |
|---|---|---|---|
| Drogi | łatanie, oznakowanie, odśnieżanie | zmiana budżetu po zimie | [/dla/drogi/](https://sigov.pl/dla/drogi/) |
| Wod-kan | naprawy sieci, pompy, przyłącza | zadanie majątkowe w budżecie | [/dla/wod-kan/](https://sigov.pl/dla/wod-kan/) |
| Odpady i usługi komunalne | dzikie wysypiska, sprzątanie ulic | interpelacje, zmiana budżetu | [/dla/odpady-i-uslugi-komunalne/](https://sigov.pl/dla/odpady-i-uslugi-komunalne/) |
| Zieleń | koszenie, przycinka, nasadzenia | pozycja w projekcie budżetu | [/dla/zielen-i-utrzymanie-terenow/](https://sigov.pl/dla/zielen-i-utrzymanie-terenow/) |
| Oświetlenie | konserwacja, lampy LED | wniosek sołectwa, zadanie w budżecie | [/dla/oswietlenie-uliczne/](https://sigov.pl/dla/oswietlenie-uliczne/) |
| Kubatura | remonty szkół, przeglądy | plan finansowy jednostki | [/dla/kubatura/](https://sigov.pl/dla/kubatura/) |
| OZE i termomodernizacja | audyt, fotowoltaika, kocioł | dotacja w zmianie budżetu | [/dla/oze-i-termomodernizacja/](https://sigov.pl/dla/oze-i-termomodernizacja/) |
| Mała architektura i sport | place zabaw, siłownie, ławki | wyniki budżetu obywatelskiego | [/dla/mala-architektura-i-sport/](https://sigov.pl/dla/mala-architektura-i-sport/) |
| Transport i dowóz | dowóz uczniów, autokar | zmiana sieci szkół | [/dla/transport-i-dowoz/](https://sigov.pl/dla/transport-i-dowoz/) |
| Ochrona ludności i OSP | sprzęt OSP, remont remizy | dotacja celowa | [/dla/ochrona-ludnosci-i-osp/](https://sigov.pl/dla/ochrona-ludnosci-i-osp/) |

## Katalog: każdy zakup rozpisany osobno

Bloki wyżej to przegląd. Gdy wiesz już, w której branży szukasz, przejdź do wpisu katalogu: każdy opisuje jeden rodzaj zakupu - kto zamawia, w jakim trybie, jaki sygnał go zapowiada i na czym potykają się oferty. Katalog obejmuje też zakupy spoza 10 bloków: projekty, geodezję i IT.

| Branża | Wpis katalogu | Co w nim znajdziesz |
|---|---|---|
| Drogi | [Remonty cząstkowe dróg gminnych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/remonty-czastkowe-drog-gminnych/) | Łatanie ubytków po zimie, naprawy poboczy i dróg gruntowych. |
| Drogi | [Zimowe utrzymanie dróg gminnych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/utrzymanie-zimowe-drog/) | Odśnieżanie, posypywanie, gotowość sprzętu i dostawy soli. |
| Kubatura | [Remonty szkół w wakacje](https://sigov.pl/wiedza/katalog/remonty-szkol-w-wakacje/) | Malowanie, podłogi, sanitariaty, sale gimnastyczne i dachy w szkołach i przedszkolach. |
| Kubatura | [Przeglądy budowlane obiektów gminnych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/przeglady-budowlane-obiektow/) | Okresowe kontrole budynków: budowlane, kominiarskie, gazowe, elektryczne i placów zabaw. |
| Kubatura | [Sprzątanie budynków gminnych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/sprzatanie-budynkow/) | Sprzątanie urzędu, szkół i obiektów: umowy roczne i podział na budynki. |
| OZE i termomodernizacja | [Termomodernizacja budynków publicznych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/termomodernizacja-budynkow-publicznych/) | Audyt, projekt, roboty i OZE w szkołach, urzędach i świetlicach oraz rola dotacji. |
| Zieleń i utrzymanie terenów | [Utrzymanie zieleni i koszenie](https://sigov.pl/wiedza/katalog/utrzymanie-zieleni-i-koszenie/) | Koszenie, pielęgnacja drzew i nasadzenia w umowach sezonowych i rejonach. |
| Zieleń i utrzymanie terenów | [Utrzymanie cmentarzy komunalnych](https://sigov.pl/wiedza/katalog/utrzymanie-cmentarzy/) | Koszenie, drzewa, kontenery na odpady, alejki, ogrodzenia i kaplice. |
| Oświetlenie uliczne | [Oświetlenie uliczne LED](https://sigov.pl/wiedza/katalog/oswietlenie-uliczne-led/) | Konserwacja, nowe punkty świetlne i modernizacja oświetlenia. |
| Mała architektura i sport | [Place zabaw i siłownie plenerowe](https://sigov.pl/wiedza/katalog/place-zabaw-i-silownie-plenerowe/) | Dostawa z montażem, przeglądy i naprawy oraz rola budżetu obywatelskiego i sołectw. |
| Odpady i usługi komunalne | [Odbiór i zagospodarowanie odpadów](https://sigov.pl/wiedza/katalog/odbior-i-zagospodarowanie-odpadow/) | Umowy wieloletnie, PSZOK, dzikie wysypiska i spółki gminne. |
| Transport i dowóz | [Dowóz uczniów](https://sigov.pl/wiedza/katalog/dowoz-uczniow/) | Przewozy na rok szkolny, bilety miesięczne i przewóz dzieci z niepełnosprawnościami. |
| Szkoły i przedszkola | [Żywienie w szkołach i przedszkolach](https://sigov.pl/wiedza/katalog/zywienie-w-szkolach/) | Catering, prowadzenie stołówki i dostawy żywności. |
| Ochrona ludności i OSP | [Sprzęt i wyposażenie OSP](https://sigov.pl/wiedza/katalog/sprzet-i-wyposazenie-osp/) | Wyposażenie ratownicze, umundurowanie, remonty remiz i wozy strażackie. |
| Ochrona ludności i OSP | [Monitoring wizyjny](https://sigov.pl/wiedza/katalog/monitoring-wizyjny/) | Kamery w przestrzeni publicznej, przy szkołach i na terenach rekreacyjnych. |
| IT | [IT i cyberbezpieczeństwo](https://sigov.pl/wiedza/katalog/it-i-cyberbezpieczenstwo/) | Sprzęt, licencje, kopie zapasowe, audyt i usługi bezpieczeństwa. |
| Projekty | [Dokumentacja projektowa](https://sigov.pl/wiedza/katalog/dokumentacja-projektowa/) | Projekty, koncepcje, PFU, kosztorysy inwestorskie i mapy. |
| Geodezja | [Usługi geodezyjne dla gminy](https://sigov.pl/wiedza/katalog/uslugi-geodezyjne/) | Mapy do celów projektowych, podziały, rozgraniczenia i inwentaryzacje. |

Więcej danych o tym rynku, z rodzajami zakupów i czasem od zapowiedzi do ogłoszenia, znajdziesz w raporcie Sigov z jesieni 2026.

## Co z tym zrobić

**Krok po kroku**

1. **Znajdź swoją branżę w tabeli i zapisz 2-3 zadania gminy, które obsługujesz.** Ty, 15 minut.
2. **Wybierz 10-20 gmin w swoim zasięgu i zapisz adresy ich BIP.** Ty lub handlowiec, arkusz, 1 godzina.
3. **W projekcie budżetu na przyszły rok wyszukaj nazwy swoich zadań.** Wójt przedkłada projekt radzie do 15 listopada (art. 238 ust. 1 ufp); szukaj go w BIP gminy. 20 minut na gminę. Zapisz kwotę i przelicz ją na netto.
4. **Ustaw sobie sygnał na sesje rady.** Rada obraduje co najmniej raz na kwartał, a do zawiadomienia o sesji dołącza się porządek obrad z projektami uchwał (art. 20 ust. 1 usg). 5 minut na gminę przed każdą sesją.
5. **Przed sezonem swojej branży zadzwoń do właściwego wydziału lub jednostki.** 15 minut. Zapytaj, kiedy planują zakup i gdzie publikują zapytania.
6. **Przeczytaj regulamin zamówień gminy.** 20 minut. Sprawdź, od jakiej kwoty gmina wysyła zapytania do kilku firm.
7. **Przygotuj ofertę bazową na typowy zakup z twojego bloku.** 2-3 godziny. Cennik, referencje, termin realizacji.

## Przykład: koszenie, które widać od listopada

Siedem dni na ofertę - tyle daje zapytanie na koszenie, które gmina publikuje w lutym. Ty wysyłasz swoją po dwóch dniach, bo o tym zakupie wiesz od listopada. Kosisz i przycinasz drzewa, obserwujesz 12 gmin w swoim zasięgu, a droga do tej oferty wygląda tak:

**Oś czasu**

- **Listopad.** W projekcie budżetu jednej z gmin znajdujesz pozycję na utrzymanie zieleni. Wpisujesz ją do arkusza z kwotą i datą.
- **Grudzień.** Rada uchwala budżet. Pozycja zostaje.
- **Połowa stycznia.** Dzwonisz do wydziału gospodarki komunalnej. Słyszysz, że zapytanie na koszenie od kwietnia do października wyjdzie w lutym. Odświeżasz cennik i referencje.
- **Luty.** Zapytanie w BIP: 7 dni na ofertę, szacunek gminy około 95 000 zł netto. Składasz ofertę po 2 dniach.
- **Marzec.** Podpisujesz umowę. Koszenie rusza w kwietniu.
- **Czerwiec.** Rada zmienia budżet i dodaje środki na jesienne nasadzenia w nowym parku. Masz nowy lead i trzy miesiące na przygotowanie.

Sygnał pojawił się w listopadzie, zapytanie wyszło w lutym. Kto czeka tylko na BIP, ma tydzień. Ty masz trzy miesiące.

Kto czeka tylko na BIP, ma tydzień.

## Pułapki i ograniczenia

- **Liczenie na trzy małe zlecenia zamiast jednego przetargu.** Usługi i roboty w częściach oraz podobne dostawy gmina liczy łącznie (art. 30 ust. 1-2 Pzp), usługi powtarzające się - za 12 miesięcy (art. 35 ust. 1 Pzp), i nie może dzielić zamówienia, by uniknąć Pzp (art. 29 ust. 2 Pzp). Skutek: zakup, na który czekasz jako zapytanie, wychodzi jako przetarg. Zapobieganie: patrz na sumę roczną, nie na pojedyncze zlecenie. Więcej w haśle [dzielenie zamówienia](https://sigov.pl/wiedza/slownik/dzielenie-zamowienia/).
- **Kontakt z gminą w środku sezonu.** Koszenie, odśnieżanie, dowóz uczniów mają umowy zawierane przed sezonem. Skutek: dzwonisz w lipcu, a umowa na koszenie obowiązuje do października. Zapobieganie: krok 5.
- **Oferta do urzędu, gdy kupuje jednostka.** Remont szkoły może prowadzić dyrektor z planu finansowego szkoły, a wodociągi spółka gminy. Skutek: pytasz w złym miejscu. Zapobieganie: ustal zamawiającego przy pierwszym telefonie.
- **Kwota z budżetu wzięta za netto.** Kwota w budżecie to wydatek gminy, więc zawiera VAT, chyba że gmina go odlicza. Próg liczy się bez VAT (art. 28 Pzp). Zapobieganie: przelicz kwotę na netto według stawki VAT swojej usługi albo zapytaj urząd o szacunek netto.

Czego tu nie znajdziesz: cenników. Stawki w zapytaniach zależą od gminy, zakresu i sezonu, nie tylko od branży. Nie opisujemy branż doradców dotacyjnych, projektantów, mostów i zabytków ani zakupów powiatów i województw. Mała gmina wiejska i miasto kupują inaczej, więc listy zakupów z bloków traktuj jako punkt wyjścia.

## Dla zaawansowanych

**Katalog zadań jest otwarty.** Art. 7 ust. 1 usg wylicza sprawy „w szczególności”, a które zadania własne są obowiązkowe, określają ustawy (art. 7 ust. 2), np. utrzymanie czystości i porządku (art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).

**Kto jest zamawiającym.** Szkoła prowadzona jako jednostka budżetowa i samorządowy zakład budżetowy to osobne jednostki sektora finansów publicznych (art. 9 pkt 3 i 4 ufp), a więc zamawiający publiczni we własnym imieniu (art. 4 pkt 1 Pzp), z własnym planem finansowym (art. 11 ust. 3 ufp). Kto widzi w nich tylko część gminy, i tak liczy wartość osobno: art. 33 ust. 2 Pzp pozwala na to wyodrębnionej jednostce z samodzielnością finansową, gdy kupuje na własne potrzeby. Remont szkoły nie sumuje się więc z remontami urzędu.

**Oświetlenie poza drogami gminy.** Art. 18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego każe gminie finansować oświetlenie ulic, placów, dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz dróg krajowych (bez autostrad i ekspresówek) w granicach terenu zabudowy. Zamawiającym konserwacji lamp przy drodze wojewódzkiej w miejscowości bywa więc gmina, nie zarządca drogi.

**Dowóz.** Art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego daje gminie wybór: transport z opieką w czasie przewozu albo zwrot kosztów przejazdu komunikacją publiczną, gdy dowożą rodzice. Poniżej limitów odległości transport jest fakultatywny (pkt 2). Ust. 4 nakłada osobny obowiązek wobec uczniów niepełnosprawnych, dla części z nich także do szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku, w którym uczeń kończy 21 lat. Przedszkola: art. 32 ust. 5-6.

**Wod-kan jako sektor.** Działalność sektorowa obejmuje sieci wody pitnej, a ścieki tylko w związku z nimi (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-c Pzp). Gmina, jej zakład budżetowy i spółka z art. 4 pkt 3 są w tym zakresie zamawiającymi sektorowymi z art. 5 ust. 1 pkt 1, inne spółki z dominującym wpływem gminy - z pkt 2. Pzp stosuje się od progów unijnych (art. 2 ust. 1 pkt 2): w latach 2026-2027 to 432 000 euro (1 861 920 zł) dla dostaw i usług oraz 5 404 000 euro (23 291 240 zł) dla robót (M.P. 2025 poz. 1247).

**Odpady.** Odbiór odpadów od mieszkańców gmina zleca w zamówieniu publicznym (art. 6c ust. 1, art. 6d ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości), a od nieruchomości niezamieszkałych objętych uchwałą - w przetargu na podstawie Pzp (art. 6c ust. 2a). Gmina powyżej 10 000 mieszkańców może podzielić obszar na sektory z osobnymi postępowaniami (art. 6d ust. 2-3). Poniżej progu zostają tu raczej usługi uzupełniające.

**Drogi i drzewa.** Zarządcą dróg gminnych jest wójt (art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych), a w mieście na prawach powiatu prezydent zarządza wszystkimi drogami poza autostradami i ekspresówkami (ust. 5). Zieleń przydrożna należy do zarządcy drogi (art. 20 pkt 16), a zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym wymaga uzgodnienia z RDOŚ (art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody). Zlecenie planowej wycinki przychodzi więc po zezwoleniu. Wyjątek: złomy i wywroty zarządca drogi usuwa bez zezwolenia, z informacją do organu w 30 dni (art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. a i ust. 2), dlatego zlecenia po wichurze idą od ręki.

**Ochrona ludności.** Art. 7 ust. 1 pkt 14a usg wyłącza z zadań własnych zadania zlecone z ustawy o ochronie ludności. Środki na zadania własne uchwala rada na wniosek wójta (art. 10 ust. 2 tej ustawy).

**W Sigov**

Mediany i udziały z tego tekstu to przekrój całej Polski. W aplikacji Sigov znajdziesz więcej danych i analiz - dla twojego terenu i branży, razem z sygnałami, z których wynikają.

## Pytania

### Czy każda gmina kupuje we wszystkich 10 branżach?
Nie. Gmina bez sieci wodociągowej albo z dowozem zleconym spółce nie kupi tych usług sama. Zadania z art. 7 ust. 1 usg ma każda gmina, ale sposób ich wykonania wybiera sama.

### Która branża ma najwięcej zakupów poniżej progu?
To zależy od gminy. Zbiorczo, w sygnałach Sigov poniżej progu (stan na koniec października 2026 r.), najwięcej dotyczy dróg - co piąty sygnał. Energetyka i OZE, wodociągi i kanalizacja, sport i rekreacja oraz budynki mają po ok. 10 %, więc ich kolejność może się zmieniać.

### Kiedy w roku jest najwięcej zapytań?
Różnie w każdej branży. Drogi i zieleń szykują się przed sezonem, szkoły wiosną przed wakacjami, dowóz latem.

### Czy budżet obywatelski to dobry sygnał?
Tak, dla małej architektury i sportu. Zadania wybrane przez mieszkańców gmina musi wpisać do uchwały budżetowej, a rada nie może ich usunąć ani istotnie zmienić (art. 5a ust. 4 usg).

### Czy poniżej 170 tys. zł gmina musi zapytać kilka firm?
Pzp tego nie wymaga. Liczbę firm i formę zapytania ustala regulamin danej gminy, a wydatki mają być celowe i oszczędne (art. 44 ust. 3 ufp).

## Źródła

1. [Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. 2026 poz. 662)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000662)
2. [Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000793)
3. [Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1173) - próg 170 000 zł](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001173)
4. [Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001483)
5. [Obwieszczenie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 8 grudnia 2025 r. w sprawie aktualnych progów unijnych na lata 2026-2027 (M.P. 2025 poz. 1247)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP20250001247)
6. [Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. 2026 poz. 43)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000043)
7. [Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 820)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000820)
8. [Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. 2025 poz. 733)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000733)
9. [Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 889)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000889)
10. [Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1315)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001315)
11. [Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001907)

## Dalej

- [Rynek poniżej progu w liczbach - dlaczego firma może zarabiać na gminach bez przetargów](https://sigov.pl/wiedza/rynek-ponizej-progu-w-liczbach/)
- [Kalendarz budżetowy gminy - kiedy rodzi się potrzeba zakupowa](https://sigov.pl/wiedza/kalendarz-budzetowy-gminy/)
- [Gdzie gmina ogłasza zapytania ofertowe i jak ich szukać](https://sigov.pl/wiedza/gdzie-gmina-oglasza-zapytania-ofertowe/)