Zamówienie in-house

W skrócie

• In-house to sytuacja, w której gmina zleca zadanie własnej spółce bez konkurencji. W PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej to jedna z przesłanek zamówienia z wolnej ręki (art. 214 ust. 1 pkt 11-13 Pzp).
• Warunki są trzy: kontrola jak nad własną jednostką, ponad 90 % działalności spółki dla zamawiającego, brak bezpośredniego kapitału prywatnego.
• Przed zawarciem umowy gmina ogłasza zamiar w Biuletynie Zamówień Publicznych i odczekuje co najmniej 14 dni (art. 216 ust. 1-2 Pzp).

Co mówi prawo

Zamawiający publiczny może udzielić zamówienia z wolnej ręki osobie prawnej, jeżeli łącznie (art. 214 ust. 1 pkt 11 Pzp):

• sprawuje nad nią kontrolę odpowiadającą kontroli nad własnymi jednostkami, czyli ma dominujący wpływ na cele strategiczne i istotne decyzje,
• ponad 90 % działalności tej osoby prawnej dotyczy zadań powierzonych przez zamawiającego,
• nie ma w niej bezpośredniego udziału kapitału prywatnego.

Kilka gmin może wspólnie kontrolować jedną spółkę (art. 214 ust. 1 pkt 13 Pzp). Procent działalności liczy się ze średniego przychodu za 3 lata przed udzieleniem zamówienia (art. 214 ust. 5 Pzp). Warunki muszą być spełnione przez cały okres umowy, a w 30 dni po upływie każdych 12 miesięcy umowy zamawiający publikuje w BZPBiuletyn Zamówień Publicznych. Biuletyn Zamówień Publicznych (BZP) to publikator ogłoszeń o zamówieniach publicznych, udostępniany na portalu internetowym Urzędu Zamówień Publicznych (art. 267 ust. 1 Pzp). Zamawiający zamieszczają w nim ogłoszenia o zamówieniach krajowych, czyli o wartości od 170 000 zł netto do progów unijnych, a także plany postępowań (art. 23 ust. 1 Pzp) i ogłoszenia o wykonaniu umowy (art. 448 Pzp). Więcej ogłoszenie o ich spełnianiu (art. 214 ust. 4 Pzp). Po zakończeniu postępowania publikuje ogłoszenie o wyniku, najpóźniej w 14 dni (art. 216 ust. 3 Pzp). Te same zasady działają poniżej progów unijnych, bo art. 305 pkt 1 odsyła do art. 214 ust. 1 pkt 11-14, a art. 304 do przepisów o wolnej ręce z działu II, w tym art. 216.

Spółka, która dostała zamówienie in-house, nie może powierzyć podwykonawcy części dotyczącej głównego przedmiotu zamówienia (art. 214 ust. 9 Pzp).

Co to znaczy dla ciebie

Ogłoszenie o zamiarze zawarcia umowy in-house w BZP to sygnał, że rynek na dane zadanie zamyka się na lata. Masz 14 dni, by się o tym dowiedzieć, zanim gmina podpisze umowę. W tym czasie na wybór trybu przysługuje odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej (art. 513 pkt 1 Pzp); poniżej progów unijnych wnosi się je w 5 dni od dnia, w którym można było dowiedzieć się o ogłoszeniu, a od progów unijnych w 10 dni (art. 515 ust. 3). Jednocześnie spółka komunalna sama staje się kupującym: zamówienia pomocnicze, sprzęt, materiały. Możesz być jej podwykonawcą tylko w części pobocznej, nie w głównym przedmiocie.

Częste pomyłki

• Każda spółka gminy dostaje zlecenia in-house. Gdy 10 % lub więcej działalności spółki to zadania spoza powierzonych przez zamawiającego albo ma ona prywatnego wspólnika, przesłanka nie działa. Wyjątki od zakazu kapitału prywatnego, np. partnera PPP, wymienia art. 214 ust. 8 Pzp.
• In-house poniżej progu. Poniżej 170 000 zł netto Pzp się nie stosuje (art. 2 ust. 1 pkt 1), więc przesłanki z art. 214 nie są potrzebne. Gmina może prowadzić gospodarkę komunalną w formie spółki (art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej) i powierzać zadania w drodze umowy na zasadach ogólnych albo w trybie m.in. Pzp, ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym lub ustawy o koncesji (art. 3 ust. 1 tej ustawy). O formie gospodarki komunalnej decyduje rada (art. 4 ust. 1 pkt 1).
• Przegapienie ogłoszenia o wyniku. Z ogłoszenia w BZP dowiesz się, jakie zadanie i na jak długo trafiło do spółki.

Dla zaawansowanych

Pzp zna też in-house odwrócony i siostrzany (art. 214 ust. 1 pkt 12) oraz współpracę zamawiających bez tworzenia spółki, gdy na otwartym rynku wykonują mniej niż 10 % działalności objętej współpracą (pkt 14). Gdy brak danych o przychodzie za 3 lata, procent ustala się z wiarygodnych prognoz, a pozorna reorganizacja nie spełnia wymogu (art. 214 ust. 6-7). Udział pracowników do 15 % kapitału nie przekreśla przesłanki (art. 214 ust. 8 pkt 2). Umowa podpisana przed upływem 14 dni od ogłoszenia o zamiarze podlega unieważnieniu (art. 457 ust. 1 pkt 3).

Podstawa prawna

Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793): art. 2, 214 ust. 1 pkt 11-14, ust. 4-9, art. 216, 304, 305, 457 ust. 1 pkt 3. Ustawa o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. 2021 poz. 679): art. 2, 3 ust. 1, 4 ust. 1.