Przejdź do treści
SIGOVWiedza
Temat · 3 artykuły

Zakupy jednostek zależnych

Jak kupują spółki komunalne, szpitale i spółdzielnie mieszkaniowe: czym różnią się od gminy, w jakiej kolejności czytać teksty i gdzie szukać sygnałów.

Wycinanka z papieru: przychodnia, wieża ciśnień i szkoła połączone białymi paskami papieru z jednym czerwonym segregatorem - zakupy jednostek zależnych

Dla kogo jest temat jednostek i spółek gminy

Ten temat jest dla firmy, która sprzedaje gminom i chce sprzedawać także ich spółkom, szpitalom i sąsiednim klientom o podobnych potrzebach. Wodociągi, ciepłownie, przedsiębiorstwa komunikacji, szpitale powiatowe i spółdzielnie mieszkaniowe kupują serwis, materiały, remonty i usługi, podobnie jak gmina. Kupują jednak według innych zasad. Zanim złożysz ofertę, musisz wiedzieć, z kim rozmawiasz: z jednostką samorządu, ze spółką czy z podmiotem, który z samorządem nie ma nic wspólnego.

To rynek zarówno dla firmy, która dopiero zaczyna sprzedaż do sektora publicznego, jak i dla tej, która startuje w przetargach. Spółka wodociągowa może kupić usługę na działalność wodno-ściekową za ponad milion złotych bez przetargu z PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej, więc kto czeka tylko na ogłoszenia w BZPBiuletyn Zamówień Publicznych. Biuletyn Zamówień Publicznych (BZP) to publikator ogłoszeń o zamówieniach publicznych, udostępniany na portalu internetowym Urzędu Zamówień Publicznych (art. 267 ust. 1 Pzp). Zamawiający zamieszczają w nim ogłoszenia o zamówieniach krajowych, czyli o wartości od 170 000 zł netto do progów unijnych, a także plany postępowań (art. 23 ust. 1 Pzp) i ogłoszenia o wykonaniu umowy (art. 448 Pzp). Więcej, część zleceń przegapi.

Szkoły, ośrodki pomocy, instytucje kultury i zakłady budżetowe kupują zwykle według tych samych zasad co urząd gminy. Dla nich zacznij od serii „Pierwsze zlecenie od gminy” w temacie Sprzedaż poniżej progu.

W jakiej kolejności czytać o jednostkach zależnych

  1. Zacznij od Spółek komunalnych i zamówień sektorowych. Spółka gminy jest najbliżej urzędu, ale to, czy stosuje Pzp, zależy od kilku warunków. Tekst porządkuje trzy typowe sytuacje.
  2. Potem przeczytaj Jak kupują szpitale. Pokazuje, czym SP ZOZsamodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Publiczny podmiot leczniczy z osobowością prawną, często szpital powiatu albo przychodnia gminy, niebędący spółką. Więcej różni się od spółki szpitalnej i co to zmienia dla ciebie: zasady zakupu, termin zapłaty, widoczność umów.
  3. Na końcu Jak kupują spółdzielnie mieszkaniowe. Spółdzielnia nie jest jednostką gminy, ale dla firm remontowych i budowlanych to osobny, duży rynek obok samorządu.

Gdy chcesz sprawdzić, kto już realizuje umowy w jednostkach z twojego terenu, sięgnij po tekst o Centralnym Rejestrze Umów.

Hasła o jednostkach i spółkach gminy

Zakup jednostki gminy też ma zapowiedź

Poniżej progu spółka i szpital kupują według własnego regulaminu, ale potrzeba rodzi się wcześniej, w decyzjach ich właściciela: gminy albo powiatu. Pieniądze dla spółki na inwestycję, uchwała o sprzęcie dla szpitala, a w spółdzielni jej plan remontów - każdy taki sygnał to potencjalny lead. Trzeba o nim wiedzieć i wiedzieć, co z nim zrobić: ustalić formę prawną kupującego, znaleźć jego regulamin i przygotować się, zanim pojawi się zapytanie. Jak czytać decyzje właściciela, opisujemy w temacie Budżet i sesje rady.

Artykuły w kolejności lektury

Najczęstsze pytania

Czy spółka komunalna kupuje tak samo jak gmina?

Nie zawsze. To, czy spółka stosuje Prawo zamówień publicznych, zależy od jej celu, kontroli gminy i tego, co kupuje, a poniżej odpowiednich kwot kupuje według własnego regulaminu. Trzy typowe sytuacje opisujemy w tekście „Spółki komunalne i zamówienia sektorowe”.

Czy szpital powiatowy kupuje według tych samych zasad co gmina?

To zależy od jego formy prawnej. SP ZOZ kupuje podobnie jak gmina: od 170 000 zł netto według Pzp, poniżej według własnego regulaminu. Spółka szpitalna jest poza sektorem finansów publicznych i jej sytuację trzeba ocenić osobno. Różnice wyjaśniamy w tekście „Jak kupują szpitale (SP ZOZ i spółki szpitalne)”.

Czy spółdzielnia mieszkaniowa to jednostka gminy?

Nie. Spółdzielnia nie jest samorządem ani jego jednostką i zwykle kupuje według własnego regulaminu wyboru wykonawców. Jej status wobec Pzp opisujemy z zastrzeżeniami w tekście „Jak kupują spółdzielnie mieszkaniowe”.

Czy umowy spółek komunalnych i szpitali widać w Centralnym Rejestrze Umów?

Umowy SP ZOZ tak, umowy spółek nie. Do rejestru wpisują umowy jednostki sektora finansów publicznych, a spółki komunalne i szpitalne do nich nie należą. Szczegóły w tekście „Centralny Rejestr Umów - co widać od 1.07.2026 i jak to czytać jako sprzedawca”.

Czy szpital może płacić dłużej niż gmina?

SP ZOZ tak: może wpisać do umowy termin zapłaty do 60 dni od doręczenia faktury, a gmina najwyżej 30 dni. Spółka szpitalna z tego wyjątku nie korzysta. Ile dni wolno każdemu i co zrobić, gdy płatność się spóźnia, opisujemy w tekście „Terminy płatności w JST i co zrobić, gdy płatność się spóźnia”.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793) ISAP
  2. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483) ISAP
  3. Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1844) - Centralny Rejestr Umów ISAP
  4. Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1790) ISAP
  5. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. 2026 poz. 156) ISAP
  6. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 8 grudnia 2025 r. w sprawie aktualnych progów unijnych na lata 2026-2027 (M.P. 2025 poz. 1247) ISAP