Odbiór i zagospodarowanie odpadów

Co gminy kupują w tej kategorii

Utrzymanie czystości i porządku oraz odpady komunalne to zadania własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). Szczegóły daje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach: gmina musi zorganizować odbiór odpadów od nieruchomości, na których mieszkają mieszkańcy (art. 6c ust. 1), a rada może objąć systemem także nieruchomości niezamieszkałe (art. 6c ust. 2). Gmina musi też mieć co najmniej jeden stacjonarny punkt selektywnego zbierania odpadów (art. 3 ust. 2b). W tej kategorii gmina kupuje:

• odbiór odpadów od mieszkańców, często razem z zagospodarowaniem;
• obsługę PSZOK - punktu selektywnej zbiórki - albo odbiór odpadów z punktu;
• likwidację dzikich wysypisk i sprzątanie terenów;
• pojemniki, worki i opróżnianie koszy ulicznych.

Jak zwykle wygląda zakup

Odbiór odpadów od mieszkańców to zwykle duża usługa na kilka lat. Gmina szacuje jej wartość jako całe wynagrodzenie wykonawcy za okres umowy, bez VAT (art. 28 PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej). Za kilka lat odbioru wartość łatwo dochodzi do progu 170 000 zł netto, a wtedy gmina kupuje według Pzp. Na odbiór od mieszkańców wójt musi udzielić zamówienia publicznego - na sam odbiór albo na odbiór i zagospodarowanie (art. 6d ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości). Odbiór od nieruchomości niezamieszkałych, objętych systemem uchwałą rady, idzie w trybie przetargu według Pzp (art. 6c ust. 2a). W gminie powyżej 10 000 mieszkańców rada może podzielić gminę na sektory, a wtedy postępowanie prowadzi się osobno dla każdego sektora (art. 6d ust. 2-3) - to kilka umów zamiast jednej. Umowa według Pzp na świadczenia powtarzające się lub ciągłe może trwać dłużej niż 4 lata tylko z powodów z art. 434 ust. 2 Pzp, np. gdy dłuższy okres da oszczędności.

Część gmin powierza odbiór własnej spółce jako zamówienie in-house, z wolnej ręki (art. 214 ust. 1 pkt 11 Pzp). Wtedy klientem wykonawcy staje się spółka: kupuje sprzęt, pojemniki, serwis i podwykonawstwo w części pobocznej. Głównego przedmiotu zlecenia, czyli samego odbioru, podwykonawcy oddać nie może (art. 214 ust. 9 Pzp). Odbiór odpadów nie jest działalnością sektorową (art. 5 ust. 4 Pzp), więc spółka odpadowa zwykle kupuje jako zamawiający publiczny od 170 000 zł netto albo w ogóle poza Pzp - piszemy o tym osobno.

Poniżej 170 000 zł netto, według regulaminu zamówień, gmina kupuje mniejsze usługi: dzikie wysypiska, kosze, wywóz z cmentarza, pojemniki. Ich rytm jest sezonowy - wiosenne porządki, sezon letni, okres przed 1 listopada.

Skala zakupów: w sygnałach Sigov o odbiorze i zagospodarowaniu odpadów w gminach (stan na koniec października 2026 r.) poniżej 170 000 zł mieściło się mniej niż jedna trzecia zapowiedzi z kwotą, a połowa wszystkich przekraczała ok. 760 tys. zł, więc większość tych zakupów przekracza próg Pzp. Kwota pochodzi z dokumentu gminy, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia.

Jaki sygnał poprzedza zakup

• Koniec obecnej umowy na odbiór odpadów. Umowy zawarte od 1.07.2026 widać w Centralnym Rejestrze Umów, starsze - nie.
• Uchwała rady o zmianie zasad odbioru odpadów lub stawki opłaty, zwłaszcza o objęciu systemem nieruchomości niezamieszkałych (art. 6c ust. 2).
• Informacja wójta w BIPBiuletyn Informacji Publicznej. Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) to urzędowy publikator teleinformatyczny, w którym gminy i inne podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej udostępniają ją w internecie (art. 8 ust. 1-2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Każda gmina prowadzi własną stronę BIP (art. 9 ust. 2). Więcej o zamiarze postępowania na odbiór od nieruchomości niezamieszkałych, z co najmniej 60-dniowym terminem dla właścicieli; firmy z rejestru działalności regulowanej gmina o tym zawiadamia (art. 6c ust. 3c-3d).
• Uchwała o utworzeniu spółki lub powierzeniu jej zadania - zmienia się kupujący.
• Ogłoszenie gminy w BZPBiuletyn Zamówień Publicznych. Biuletyn Zamówień Publicznych (BZP) to publikator ogłoszeń o zamówieniach publicznych, udostępniany na portalu internetowym Urzędu Zamówień Publicznych (art. 267 ust. 1 Pzp). Zamawiający zamieszczają w nim ogłoszenia o zamówieniach krajowych, czyli o wartości od 170 000 zł netto do progów unijnych, a także plany postępowań (art. 23 ust. 1 Pzp) i ogłoszenia o wykonaniu umowy (art. 448 Pzp). Więcej o zamiarze zawarcia umowy in-house. Umowę można podpisać najwcześniej 14 dni później (art. 216 ust. 1-2 Pzp).
• Interpelacje radnych o dzikie wysypiska.

Na co uważać

• Przetarg raz na kilka lat. Przegapiony termin to wypadnięcie z rynku danej gminy na cały okres umowy. Śledź daty końca umów z wyprzedzeniem.
• Spółka zamiast przetargu. Gdy gmina wybiera in-house, przetargu nie będzie. Twoim klientem może zostać spółka - sprawdź w jej regulaminie zakupów, jak kupuje.
• Ilości zmienne w umowie. Wynagrodzenie za odbiór i za zagospodarowanie liczy się według stawki za 1 Mg (tonę) odpadów (art. 6f ust. 3-4), więc przychód zależy od ilości. Sprawdź, jak umowa reaguje na zmianę ilości.
• Instalacje wskazane w dokumentach. Dokumenty zamówienia wskazują instalacje, do których trzeba przekazać odpady, albo każą je wskazać w ofercie, gdy zamówienie obejmuje też zagospodarowanie (art. 6d ust. 4 pkt 5). Policz dojazd i koszt przyjęcia odpadów przed wyceną.