Co gminy kupują poniżej progu - przegląd po branżach

W skrócie

• Gmina kupuje poniżej progu w każdej dziedzinie swoich zadań własnych, czyli spraw, za które odpowiada z ustawy (art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dalej usg): drogi, woda, zieleń, szkoły, sport, OSP.
• Próg to 170 000 zł netto od 1.01.2026 (art. 2 ust. 1 pkt 1 Prawa zamówień publicznych, dalej PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej). Poniżej gmina kupuje według własnego regulaminu zamówień.
• Większość branż ma swój moment w roku: zima, sezon budowlany, wakacje w szkołach, start roku szkolnego.
• Zakup zapowiada pozycja w budżecie, zmiana budżetu na sesji albo wniosek mieszkańców. Zapytanie w BIPBiuletyn Informacji Publicznej. Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) to urzędowy publikator teleinformatyczny, w którym gminy i inne podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej udostępniają ją w internecie (art. 8 ust. 1-2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Każda gmina prowadzi własną stronę BIP (art. 9 ust. 2). Więcej jest na końcu.
• Lista zakupów w każdej branży to punkt wyjścia, nie katalog. Każda gmina ma inne potrzeby i inny regulamin.

Dlaczego warto zacząć od branży, nie od gminy

Twoje pierwsze pytanie brzmi pewnie: czy w mojej branży w ogóle są zlecenia od gmin? Odpowiedź zaczyna się w ustawie. Art. 7 ust. 1 usg wymienia zadania własne gminy. Każde zadanie oznacza wydatki, a gmina może je ponosić tylko na cele zapisane w uchwale budżetowej (art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, dalej ufpustawa o finansach publicznych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o gospodarowaniu pieniędzmi publicznymi, w tym o budżecie i wieloletniej prognozie finansowej gminy. Więcej).

Zakupy poniżej progu nie trafiają do Biuletynu Zamówień Publicznych (BZPBiuletyn Zamówień Publicznych. Biuletyn Zamówień Publicznych (BZP) to publikator ogłoszeń o zamówieniach publicznych, udostępniany na portalu internetowym Urzędu Zamówień Publicznych (art. 267 ust. 1 Pzp). Zamawiający zamieszczają w nim ogłoszenia o zamówieniach krajowych, czyli o wartości od 170 000 zł netto do progów unijnych, a także plany postępowań (art. 23 ust. 1 Pzp) i ogłoszenia o wykonaniu umowy (art. 448 Pzp). Więcej), w którym gminy ogłaszają przetargi. Widać je wcześniej w dokumentach gminy: w projekcie budżetu, w zmianach budżetu, w porządku obrad sesji. Każdy z tych sygnałów to potencjalny lead. Trzeba o nim wiedzieć i wiedzieć, co z nim zrobić.

Dla twojej sprzedaży: najpierw ustal, które zadanie gminy obsługuje twoja branża, potem szukaj sygnałów tego zadania.

Co mówi prawo

Czego prawo nie mówi: czy i do ilu firm gmina wysyła zapytanie poniżej progu. To ustala regulamin danej gminy. Prawo nie dzieli też zakupów na branże - podział niżej to układ stron /dla/ na sigov.pl i nasza interpretacja art. 7 ust. 1 usg.

Jak to wygląda w praktyce: 10 branż

Jak rozkładają się te zakupy? W sygnałach zakupowych gmin poniżej 170 000 zł w bazie Sigov (stan na koniec października 2026 r.) co piąty dotyczył dróg, a energetyka i OZE, wodociągi i kanalizacja, sport i rekreacja oraz budynki miały po ok. 10 %. Kwoty niżej to mediany z tych sygnałów; pochodzą z dokumentów gmin, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia.

Dane Sigov, stan na koniec października 2026 r. Mediany kwot w sygnałach zakupowych gmin poniżej 170 000 zł.

Drogi (art. 7 ust. 1 pkt 2 usg). Cząstkowe remonty nawierzchni, oznakowanie, równanie dróg gruntowych, utrzymanie zimowe. Kiedy: łatanie po zimie, oznakowanie w sezonie, umowa na zimę przed sezonem. Sygnał: wnioski sołectw, zmiana budżetu po zimie. Typowa kwota poniżej progu: ok. 50 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Wod-kan (pkt 3). Naprawy sieci, przyłącza, pompy w przepompowniach, czyszczenie kanalizacji. Kiedy: roboty sieciowe w sezonie budowlanym, awarie cały rok. Sygnał: zadanie w planie wydatków majątkowych. Uwaga: zakupy na sieć wody pitnej to zamówienia sektorowe, także gdy kupuje sama gmina albo jej zakład (art. 5 ust. 1 pkt 1 Pzp). Pzp obowiązuje je dopiero od progów unijnych, więc próg 170 tys. zł ich nie dotyczy, a do tej granicy zamawiający kupuje według własnych zasad. Szczegóły w tekście o spółkach komunalnych i zamówieniach sektorowych. Typowa kwota poniżej progu: ok. 44 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Odpady i usługi komunalne (pkt 3). Likwidacja dzikich wysypisk, sprzątanie ulic, opróżnianie koszy, obsługa szaletów. Kiedy: wiosenne sprzątanie, przed sezonem letnim. Sygnał: zmiana budżetu, interpelacje radnych. Typowa kwota poniżej progu: ok. 48 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Zieleń i utrzymanie terenów (pkt 12 i 13). Koszenie, przycinka i wycinka drzew, nasadzenia, utrzymanie cmentarza. Kiedy: umowa na koszenie przed wiosną, nasadzenia wiosną lub jesienią, porządki przed 1 listopada. Sygnał: pozycja na utrzymanie zieleni w projekcie budżetu. Typowa kwota poniżej progu: ok. 30 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Oświetlenie uliczne (pkt 2 i 3, a wprost art. 18 ust. 1 pkt 2-3 Prawa energetycznego: planowanie i finansowanie oświetlenia to zadanie własne gminy). Konserwacja punktów świetlnych, nowe lampy na odcinku, wymiana na LED w sołectwie. Kiedy: konserwacja na cały rok, montaż przed jesienią. Sygnał: zadanie w budżecie, wniosek z zebrania wiejskiego. Typowa kwota poniżej progu: ok. 30 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Kubatura, czyli budynki (pkt 8, 9 i 15). Malowanie sal, wymiana podłóg, naprawa dachu, przeglądy budowlane w szkołach, domach kultury i urzędach. Kiedy: remonty w szkołach w wakacje, więc zapytania wiosną. Sygnał: plan finansowy szkoły, zmiana budżetu w marcu-kwietniu. Typowa kwota poniżej progu: ok. 38 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

OZE i termomodernizacja (odnawialne źródła energii; pkt 3 i 15). Audyt energetyczny, fotowoltaika na budynku gminnym, pompa ciepła, wymiana kotła, docieplenie. Kiedy: po decyzji o dofinansowaniu, montaż poza sezonem grzewczym. Sygnał: zmiana budżetu wprowadzająca dotację. Typowa kwota poniżej progu: ok. 32 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Mała architektura i sport (pkt 10 i 15). Place zabaw, siłownie plenerowe, ławki, przeglądy placów, nawierzchnie boisk. Kiedy: montaż wiosną i latem. Sygnał: wyniki budżetu obywatelskiego, które gmina wpisuje do uchwały budżetowej (art. 5a ust. 4 usg). Typowa kwota poniżej progu: ok. 35 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Transport i dowóz (pkt 8). Dowóz uczniów, przewóz dzieci z niepełnosprawnościami, wynajem autokaru na zawody. Dowóz to obowiązek gminy, gdy droga do szkoły przekracza 3 km w klasach I-IV albo 4 km w klasach V-VIII. Gmina zapewnia wtedy bezpłatny transport i opiekę albo zwraca rodzicom koszty przejazdu (art. 39 ust. 2-3 Prawa oświatowego). Kiedy: przed 1 września, więc zapytania latem. Sygnał: zmiana sieci szkół, plan finansowy oświaty. Typowa kwota poniżej progu: ok. 37 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Ochrona ludności i OSP (pkt 14 i 14a). Sprzęt i umundurowanie OSP, remont remizy, agregaty, wyposażenie magazynu. Kiedy: po otrzymaniu dotacji, w końcówce roku. Sygnał: zmiana budżetu z dotacją celową. Gmina planuje te wydatki w swoim budżecie, a na zadania własne z ochrony ludności może dostać dotację celową z budżetu państwa przez wojewodę, nawet do 100 % kosztów (art. 154 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej). Typowa kwota poniżej progu: ok. 37 tys. zł (mediana w sygnałach Sigov).

Katalog: każdy zakup rozpisany osobno

Bloki wyżej to przegląd. Gdy wiesz już, w której branży szukasz, przejdź do wpisu katalogu: każdy opisuje jeden rodzaj zakupu - kto zamawia, w jakim trybie, jaki sygnał go zapowiada i na czym potykają się oferty. Katalog obejmuje też zakupy spoza 10 bloków: projekty, geodezję i IT.

Więcej danych o tym rynku, z rodzajami zakupów i czasem od zapowiedzi do ogłoszenia, znajdziesz w raporcie Sigov z jesieni 2026.

Co z tym zrobić

Krok po kroku

1. Znajdź swoją branżę w tabeli i zapisz 2-3 zadania gminy, które obsługujesz. Ty, 15 minut.
2. Wybierz 10-20 gmin w swoim zasięgu i zapisz adresy ich BIP. Ty lub handlowiec, arkusz, 1 godzina.
3. W projekcie budżetu na przyszły rok wyszukaj nazwy swoich zadań. Wójt przedkłada projekt radzie do 15 listopada (art. 238 ust. 1 ufp); szukaj go w BIP gminy. 20 minut na gminę. Zapisz kwotę i przelicz ją na netto.
4. Ustaw sobie sygnał na sesje rady. Rada obraduje co najmniej raz na kwartał, a do zawiadomienia o sesji dołącza się porządek obrad z projektami uchwał (art. 20 ust. 1 usg). 5 minut na gminę przed każdą sesją.
5. Przed sezonem swojej branży zadzwoń do właściwego wydziału lub jednostki. 15 minut. Zapytaj, kiedy planują zakup i gdzie publikują zapytania.
6. Przeczytaj regulamin zamówień gminy. 20 minut. Sprawdź, od jakiej kwoty gmina wysyła zapytania do kilku firm.
7. Przygotuj ofertę bazową na typowy zakup z twojego bloku. 2-3 godziny. Cennik, referencje, termin realizacji.

Przykład: koszenie, które widać od listopada

Siedem dni na ofertę - tyle daje zapytanie na koszenie, które gmina publikuje w lutym. Ty wysyłasz swoją po dwóch dniach, bo o tym zakupie wiesz od listopada. Kosisz i przycinasz drzewa, obserwujesz 12 gmin w swoim zasięgu, a droga do tej oferty wygląda tak:

Oś czasu

• Listopad. W projekcie budżetu jednej z gmin znajdujesz pozycję na utrzymanie zieleni. Wpisujesz ją do arkusza z kwotą i datą.
• Grudzień. Rada uchwala budżet. Pozycja zostaje.
• Połowa stycznia. Dzwonisz do wydziału gospodarki komunalnej. Słyszysz, że zapytanie na koszenie od kwietnia do października wyjdzie w lutym. Odświeżasz cennik i referencje.
• Luty. Zapytanie w BIP: 7 dni na ofertę, szacunek gminy około 95 000 zł netto. Składasz ofertę po 2 dniach.
• Marzec. Podpisujesz umowę. Koszenie rusza w kwietniu.
• Czerwiec. Rada zmienia budżet i dodaje środki na jesienne nasadzenia w nowym parku. Masz nowy lead i trzy miesiące na przygotowanie.

Sygnał pojawił się w listopadzie, zapytanie wyszło w lutym. Kto czeka tylko na BIP, ma tydzień. Ty masz trzy miesiące.

Pułapki i ograniczenia

• Liczenie na trzy małe zlecenia zamiast jednego przetargu. Usługi i roboty w częściach oraz podobne dostawy gmina liczy łącznie (art. 30 ust. 1-2 Pzp), usługi powtarzające się - za 12 miesięcy (art. 35 ust. 1 Pzp), i nie może dzielić zamówienia, by uniknąć Pzp (art. 29 ust. 2 Pzp). Skutek: zakup, na który czekasz jako zapytanie, wychodzi jako przetarg. Zapobieganie: patrz na sumę roczną, nie na pojedyncze zlecenie. Więcej w haśle dzielenie zamówienia.
• Kontakt z gminą w środku sezonu. Koszenie, odśnieżanie, dowóz uczniów mają umowy zawierane przed sezonem. Skutek: dzwonisz w lipcu, a umowa na koszenie obowiązuje do października. Zapobieganie: krok 5.
• Oferta do urzędu, gdy kupuje jednostka. Remont szkoły może prowadzić dyrektor z planu finansowego szkoły, a wodociągi spółka gminy. Skutek: pytasz w złym miejscu. Zapobieganie: ustal zamawiającego przy pierwszym telefonie.
• Kwota z budżetu wzięta za netto. Kwota w budżecie to wydatek gminy, więc zawiera VAT, chyba że gmina go odlicza. Próg liczy się bez VAT (art. 28 Pzp). Zapobieganie: przelicz kwotę na netto według stawki VAT swojej usługi albo zapytaj urząd o szacunek netto.

Czego tu nie znajdziesz: cenników. Stawki w zapytaniach zależą od gminy, zakresu i sezonu, nie tylko od branży. Nie opisujemy branż doradców dotacyjnych, projektantów, mostów i zabytków ani zakupów powiatów i województw. Mała gmina wiejska i miasto kupują inaczej, więc listy zakupów z bloków traktuj jako punkt wyjścia.

Dla zaawansowanych

Katalog zadań jest otwarty. Art. 7 ust. 1 usg wylicza sprawy „w szczególności”, a które zadania własne są obowiązkowe, określają ustawy (art. 7 ust. 2), np. utrzymanie czystości i porządku (art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).

Kto jest zamawiającym. Szkoła prowadzona jako jednostka budżetowa i samorządowy zakład budżetowy to osobne jednostki sektora finansów publicznych (art. 9 pkt 3 i 4 ufp), a więc zamawiający publiczni we własnym imieniu (art. 4 pkt 1 Pzp), z własnym planem finansowym (art. 11 ust. 3 ufp). Kto widzi w nich tylko część gminy, i tak liczy wartość osobno: art. 33 ust. 2 Pzp pozwala na to wyodrębnionej jednostce z samodzielnością finansową, gdy kupuje na własne potrzeby. Remont szkoły nie sumuje się więc z remontami urzędu.

Oświetlenie poza drogami gminy. Art. 18 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego każe gminie finansować oświetlenie ulic, placów, dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz dróg krajowych (bez autostrad i ekspresówek) w granicach terenu zabudowy. Zamawiającym konserwacji lamp przy drodze wojewódzkiej w miejscowości bywa więc gmina, nie zarządca drogi.

Dowóz. Art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego daje gminie wybór: transport z opieką w czasie przewozu albo zwrot kosztów przejazdu komunikacją publiczną, gdy dowożą rodzice. Poniżej limitów odległości transport jest fakultatywny (pkt 2). Ust. 4 nakłada osobny obowiązek wobec uczniów niepełnosprawnych, dla części z nich także do szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku, w którym uczeń kończy 21 lat. Przedszkola: art. 32 ust. 5-6.

Wod-kan jako sektor. Działalność sektorowa obejmuje sieci wody pitnej, a ścieki tylko w związku z nimi (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-c Pzp). Gmina, jej zakład budżetowy i spółka z art. 4 pkt 3 są w tym zakresie zamawiającymi sektorowymi z art. 5 ust. 1 pkt 1, inne spółki z dominującym wpływem gminy - z pkt 2. Pzp stosuje się od progów unijnych (art. 2 ust. 1 pkt 2): w latach 2026-2027 to 432 000 euro (1 861 920 zł) dla dostaw i usług oraz 5 404 000 euro (23 291 240 zł) dla robót (M.P. 2025 poz. 1247).

Odpady. Odbiór odpadów od mieszkańców gmina zleca w zamówieniu publicznym (art. 6c ust. 1, art. 6d ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości), a od nieruchomości niezamieszkałych objętych uchwałą - w przetargu na podstawie Pzp (art. 6c ust. 2a). Gmina powyżej 10 000 mieszkańców może podzielić obszar na sektory z osobnymi postępowaniami (art. 6d ust. 2-3). Poniżej progu zostają tu raczej usługi uzupełniające.

Drogi i drzewa. Zarządcą dróg gminnych jest wójt (art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych), a w mieście na prawach powiatu prezydent zarządza wszystkimi drogami poza autostradami i ekspresówkami (ust. 5). Zieleń przydrożna należy do zarządcy drogi (art. 20 pkt 16), a zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym wymaga uzgodnienia z RDOŚ (art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody). Zlecenie planowej wycinki przychodzi więc po zezwoleniu. Wyjątek: złomy i wywroty zarządca drogi usuwa bez zezwolenia, z informacją do organu w 30 dni (art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. a i ust. 2), dlatego zlecenia po wichurze idą od ręki.

Ochrona ludności. Art. 7 ust. 1 pkt 14a usg wyłącza z zadań własnych zadania zlecone z ustawy o ochronie ludności. Środki na zadania własne uchwala rada na wniosek wójta (art. 10 ust. 2 tej ustawy).

Pytania

Czy każda gmina kupuje we wszystkich 10 branżach?

Nie. Gmina bez sieci wodociągowej albo z dowozem zleconym spółce nie kupi tych usług sama. Zadania z art. 7 ust. 1 usg ma każda gmina, ale sposób ich wykonania wybiera sama.

Która branża ma najwięcej zakupów poniżej progu?

To zależy od gminy. Zbiorczo, w sygnałach Sigov poniżej progu (stan na koniec października 2026 r.), najwięcej dotyczy dróg - co piąty sygnał. Energetyka i OZE, wodociągi i kanalizacja, sport i rekreacja oraz budynki mają po ok. 10 %, więc ich kolejność może się zmieniać.

Kiedy w roku jest najwięcej zapytań?

Różnie w każdej branży. Drogi i zieleń szykują się przed sezonem, szkoły wiosną przed wakacjami, dowóz latem.

Czy budżet obywatelski to dobry sygnał?

Tak, dla małej architektury i sportu. Zadania wybrane przez mieszkańców gmina musi wpisać do uchwały budżetowej, a rada nie może ich usunąć ani istotnie zmienić (art. 5a ust. 4 usg).

Czy poniżej 170 tys. zł gmina musi zapytać kilka firm?

Pzp tego nie wymaga. Liczbę firm i formę zapytania ustala regulamin danej gminy, a wydatki mają być celowe i oszczędne (art. 44 ust. 3 ufp).