Słownik

Uchwała budżetowa

Uchwała budżetowa to uchwała rady gminy (rady powiatu, sejmiku województwa), która przyjmuje roczny budżet i jest podstawą gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego (art. 211 ust. 4 ufp). Wydatki z budżetu gminy można ponosić tylko na cele i w wysokościach w niej ustalonych (art. 44 ust. 1 pkt 2 ufp).

W skrócie

Uchwała budżetowa to roczny plan dochodów i wydatków gminy, przyjęty przez radę.
Gmina może wydać pieniądze tylko na cele i w kwotach z tej uchwały. Bez pozycji w budżecie zakupu nie będzie.
Projekt wójt przedkłada radzie i RIORegionalna Izba Obrachunkowa. Regionalna izba obrachunkowa (RIO) to państwowy organ nadzoru i kontroli gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, w tym gmin (art. 1 ust. 1-2 ustawy o RIO, art. 86 usg). Opiniuje m.in. projekt budżetu i WPF (art. 238 ust. 1 i art. 230 ust. 2 ufp), a uchwałę budżetową sprzeczną z prawem może unieważnić w ciągu 30 dni od jej doręczenia (art. 91 ust. 1 usg). Więcej do 15 listopada. Rada uchwala budżet przed 1 stycznia, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach do 31 stycznia.

Co mówi prawo

Przepis	Co stanowi
art. 211 ust. 1, 4 i 5 ufp	budżet to roczny plan dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów; uchwała budżetowa jest podstawą gospodarki finansowej; składa się z budżetu i załączników
art. 212 ust. 1 pkt 2 ufp	uchwała określa łączną kwotę wydatków, z wyodrębnieniem bieżących i majątkowych
art. 236 ust. 1 i 4 ufp	wydatki planuje się w działach i rozdziałach; wśród majątkowych są wydatki inwestycyjne: w budżetach do 2026 r. „inwestycje i zakupy inwestycyjne”, od budżetu na 2027 r. „nakłady na niefinansowe aktywa trwałe” (Dz.U. 2026 poz. 426)
art. 233 pkt 1 ufp	inicjatywa w sprawie projektu uchwały należy wyłącznie do wójta (zarządu jednostki)
art. 238 ust. 1 ufp	projekt trafia do rady i do regionalnej izby obrachunkowej do 15 listopada
art. 239, art. 240 ust. 1 ufp	rada uchwala budżet przed rokiem budżetowym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach do 31 stycznia; do tego czasu podstawą jest projekt
art. 44 ust. 1 pkt 2 ufp	wydatki tylko na cele i w wysokościach z uchwały budżetowej
art. 18 ust. 2 pkt 4 usg	uchwalanie budżetu należy wyłącznie do rady gminy
art. 61 ust. 2 usg, art. 13 pkt 7 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych	wójt niezwłocznie ogłasza uchwałę budżetową w trybie dla aktów prawa miejscowego, czyli w wojewódzkim dzienniku urzędowym
art. 90 ust. 2 usg	wójt przedkłada uchwałę budżetową regionalnej izbie obrachunkowej w ciągu 7 dni

Jak szczegółowo uchwała opisuje wydatki, ustala rada w uchwale o trybie prac nad budżetem (art. 234 pkt 1 ufpustawa o finansach publicznych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o gospodarowaniu pieniędzmi publicznymi, w tym o budżecie i wieloletniej prognozie finansowej gminy. Więcej) i może to robić dokładniej niż działy i rozdziały (art. 236 ust. 5 ufp). Ustawa nie wymaga wykazu zadań inwestycyjnych (obowiązkowe załączniki wylicza art. 214 ufp), ale wiele gmin dołącza taki wykaz z nazwą i kwotą.

Co to znaczy dla ciebie

Uchwała budżetowa to pierwszy formalny ślad większości zakupów. Sygnał: przeczytaj projekt budżetu w listopadzie i uchwałę w styczniu. Wypisz zadania z twojej branży i przelicz kwoty na netto, bo próg PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej liczy się bez VAT (art. 28 Pzp). W ciągu 30 dni od przyjęcia budżetu sprawdź plan postępowań w BZPBiuletyn Zamówień Publicznych. Biuletyn Zamówień Publicznych (BZP) to publikator ogłoszeń o zamówieniach publicznych, udostępniany na portalu internetowym Urzędu Zamówień Publicznych (art. 267 ust. 1 Pzp). Zamawiający zamieszczają w nim ogłoszenia o zamówieniach krajowych, czyli o wartości od 170 000 zł netto do progów unijnych, a także plany postępowań (art. 23 ust. 1 Pzp) i ogłoszenia o wykonaniu umowy (art. 448 Pzp). Więcej (art. 23 ust. 1 Pzp).

Częste pomyłki

Uchwała jako obowiązek zakupu. Uchwała daje gminie prawo do wydatku, nie obowiązek. Zadanie może zniknąć przy zmianie budżetu.
Kwota z budżetu jako wartość zamówienia. Wartość zamówienia gmina szacuje osobno, bez VAT.
Jedno czytanie w roku. Rada i wójt zmieniają budżet w ciągu roku (art. 233 pkt 3, art. 257, art. 258 ufp). Śledź uchwały zmieniające.

Dla zaawansowanych

Ustawa z 27.02.2026 (Dz.U. 2026 poz. 426, w życie od 14.04.2026) w art. 1 pkt 50 zmieniła art. 236 ufp. W ust. 4 pkt 1 „inwestycje i zakupy inwestycyjne” zastąpiono „nakładami na niefinansowe aktywa trwałe (wydatkami inwestycyjnymi)”, czyli wydatkami na nabycie lub wytworzenie aktywów trwałych, ulepszenie środków trwałych i pierwsze wyposażenie obiektów (art. 124 ust. 6 pkt 1). Do majątkowych doszły transfery majątkowe (ust. 4 pkt 2), a wydatki na programy z udziałem środków UE wyodrębnia się w nowym ust. 4a. Nowy ust. 3a wymienia wśród wydatków bieżących jednostek budżetowych zakupy towarów i usług. Nowe brzmienie stosuje się po raz pierwszy do projektów uchwał budżetowych i WPFWieloletnia prognoza finansowa. Wieloletnia prognoza finansowa (WPF) to plan finansów gminy (powiatu, województwa) przyjmowany uchwałą rady, który obejmuje rok budżetowy i co najmniej trzy kolejne lata (art. 227 ust. 1 ufp). W załączniku gmina wymienia każde przedsięwzięcie wieloletnie z okresem realizacji, łącznymi nakładami i limitami wydatków na poszczególne lata (art. 226 ust. 3 ufp). Więcej na 2027 r. (art. 15 ust. 1). Przy zmianach uchwał budżetowych na 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 10 tej ustawy).

Podstawa prawna

Ustawa o finansach publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483: art. 44, 211, 212, 214, 233, 234, 236, 238-240, 257, 258; zmiany: Dz.U. 2026 poz. 426 (art. 1 pkt 50, art. 10, art. 15).
Ustawa o samorządzie gminnym, t.j. Dz.U. 2026 poz. 662: art. 18 ust. 2 pkt 4, art. 61 ust. 2, art. 90 ust. 2.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, t.j. Dz.U. 2019 poz. 1461: art. 13 pkt 7.
Pzp, t.j. Dz.U. 2026 poz. 793: art. 23 ust. 1, art. 28.

Źródła

Zobacz też

Piszemy o tym też w:

Czytaj dalej

KalendarzKalendarz budżetowy gminy - kiedy rodzi się potrzeba zakupowaProjekt budżetu gminy trafia do rady do 15 listopada. Pokazujemy, jak z budżetu i WPF wyczytać zakup na miesiące przed zapytaniem ofertowym.SłownikZmiana budżetu gminyZmiana budżetu gminy to zmiana planu dochodów lub wydatków w trakcie roku budżetowego. Dokonuje jej rada uchwałą, której projekt może przygotować tylko wójt (art. 233 pkt 3 ufp), albo wójt zarządzeniem w zakresie z art. 257 ufp lub z upoważnienia rady z art. 258 ufp.SłownikWieloletnia prognoza finansowa (WPF)Wieloletnia prognoza finansowa (WPF) to plan finansów gminy (powiatu, województwa) przyjmowany uchwałą rady, który obejmuje rok budżetowy i co najmniej trzy kolejne lata (art. 227 ust. 1 ufp). W załączniku gmina wymienia każde przedsięwzięcie wieloletnie z okresem realizacji, łącznymi nakładami i limitami wydatków na poszczególne lata (art. 226 ust. 3 ufp).