Wieloletnia prognoza finansowa (WPF)

W skrócie

• WPF to plan finansów gminy na rok budżetowy i co najmniej trzy kolejne lata (art. 227 ust. 1 ufpustawa o finansach publicznych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o gospodarowaniu pieniędzmi publicznymi, w tym o budżecie i wieloletniej prognozie finansowej gminy. Więcej).
• Najważniejszy dla ciebie jest załącznik: lista przedsięwzięć wieloletnich z kwotami na każdy rok (art. 226 ust. 3 ufp).
• Nowe przedsięwzięcie albo wyższy limit w WPF to sygnał zakupu, nieraz rok lub więcej przed zapytaniem ofertowym, bo WPF obejmuje kolejne lata.

Co mówi prawo

Ustawa o finansach publicznych (ufp) wymaga, by WPF była realistyczna i dla każdego roku podawała m.in. dochody i wydatki bieżące, majątkowe, wynik budżetu i dług (art. 226 ust. 1 ufp). W załączniku gmina określa dla każdego przedsięwzięcia: nazwę i cel, jednostkę odpowiedzialną, okres realizacji i łączne nakłady, limity wydatków w poszczególnych latach oraz limit zobowiązań (art. 226 ust. 3 ufp). Przedsięwzięcia to wieloletnie programy, projekty lub zadania, w tym z udziałem środków europejskich (art. 226 ust. 4 ufp).

Projekt WPF i jej zmian przygotowuje wyłącznie wójt (art. 230 ust. 1 ufp). Przedstawia go radzie i regionalnej izbie obrachunkowej razem z projektem budżetu (art. 230 ust. 2 ufp). Rada podejmuje uchwałę o WPF nie później niż uchwałę budżetową (art. 230 ust. 6 ufp). WPF i budżet muszą być zgodne co najmniej co do wyniku, przychodów, rozchodów i długu (art. 229 ufp).

Uchwała o WPF może upoważnić wójta do zaciągania zobowiązań związanych z przedsięwzięciami (art. 228 ust. 1 pkt 1 ufp). Zmiany WPF poza limitami przedsięwzięć wprowadza wójt (art. 232 ust. 1 ufp). Limity zobowiązań i kwoty wydatków na przedsięwzięcia zmienia rada. Może jednak upoważnić wójta do takich zmian, gdy zmienia się realizacja przedsięwzięcia, a wynik budżetu nie pogorszy się w żadnym roku WPF (art. 232 ust. 2 ufp).

Co to znaczy dla ciebie

Inwestycja na dwa lub trzy sezony pojawia się najpierw w WPF, a dopiero potem w budżecie danego roku. Z załącznika odczytasz nazwę zadania, łączny koszt i rok, w którym limit jest największy. W tym roku spodziewaj się najwięcej zakupów. Sygnał: projekt WPF trafia do rady do 15 listopada razem z projektem budżetu (art. 230 ust. 2 i art. 238 ust. 1 ufp), a zmiany WPF przechodzą przez sesje w ciągu roku.

Częste pomyłki

• Zadanie z WPF uznane za zakup w tym roku. WPF rozkłada nakłady na lata (art. 226 ust. 3 pkt 4 ufp). Patrz na limit na bieżący rok, nie na łączne nakłady.
• Kwota z WPF wzięta za wartość zamówienia. WPF pokazuje planowane wydatki gminy, zwykle z VAT, bo gmina najczęściej go nie odlicza. Próg PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej liczy się netto (art. 28 Pzp).
• Lista zrobiona raz w roku. WPF zmienia się w ciągu roku uchwałą rady albo zarządzeniem wójta (art. 232 ufp). Nowe przedsięwzięcie dopisane w czerwcu przegapisz, jeśli czytasz tylko listopadowy projekt.

Dla zaawansowanych

Art. 232 ust. 2 ufp ma nowe brzmienie od 14.04.2026 (Dz.U. 2026 poz. 426, art. 1 pkt 49). Dawniej upoważnienie dla wójta dotyczyło tylko „przedsięwzięcia finansowanego z udziałem środków europejskich albo środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3”. Teraz mowa o „realizacji przedsięwzięcia, w tym finansowanego z udziałem” tych środków, czyli o każdym przedsięwzięciu, nadal bez pogorszenia wyniku budżetu. Zdanie drugie dawnego ust. 2 (wkład własny, konkursy z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach realizacji programów) przeniesiono do nowego ust. 3, dodając projekty z perspektywy 2021-2027 (art. 44 ust. 1 ustawy z 2022 r.). Przy zmianach uchwał budżetowych na 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 10 tej ustawy). Zmian WPF art. 10 nie wymienia, choć tam, gdzie ustawa obejmuje WPF, mówi o niej wprost (art. 15 ust. 1). Szersze upoważnienie i tak wymaga uchwały rady, bo rada „może upoważnić” wójta (art. 232 ust. 2).

Podstawa prawna

Ustawa o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483): art. 226-232, 238; zmiana art. 232: Dz.U. 2026 poz. 426 (art. 1 pkt 49, art. 10). Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793): art. 28.