Co gminy kupują w tej kategorii
Ochrona przeciwpożarowa oraz ochrona ludności to zadania własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 14 i 14a ustawy o samorządzie gminnym). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest też organem ochrony ludności (art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej). Do jego zadań należy wsparcie podmiotów ochrony ludności, w tym w wyposażeniu w sprzęt (art. 10 ust. 1 pkt 6). W praktyce gmina kupuje dla ochotniczych straży pożarnych (OSP):
- sprzęt ratowniczy - pompy, agregaty, piły, narzędzia hydrauliczne, węże, sprzęt medyczny;
- umundurowanie i środki ochrony - ubrania specjalne, hełmy, buty, rękawice;
- remonty i modernizacje remiz - dachy, bramy garażowe, ogrzewanie, sanitariaty;
- wozy strażackie - nowe albo używane, z wyposażeniem.
Jak zwykle wygląda zakup
Poniżej 170 000 zł netto, czyli progu Prawa zamówień publicznych (art. 2 ust. 1 pkt 1 PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej), gmina kupuje według regulaminu zamówień. Sprzęt i umundurowanie to dostawy, a podobne dostawy gmina liczy łącznie, nawet gdy kupuje je w częściach (art. 30 ust. 2 Pzp). Ubrania dla kilku jednostek mogą więc razem przekroczyć próg. Remont remizy to robota budowlana, której wartość gmina ustala z kosztorysu inwestorskiego (art. 34 ust. 1 pkt 1 Pzp). Nowy wóz bojowy zwykle przekracza próg i idzie przetargiem.
Finansowanie ochrony ludności gmina planuje w swoim budżecie (art. 154 ust. 1 ustawy o ochronie ludności). Na zadania własne w tym zakresie gmina otrzymuje środki w formie dotacji celowej z budżetu państwa, przekazywanej przez wojewodę (art. 154 ust. 3 i 5). Udział dotacji w kosztach określa umowa, a dotacja może pokryć do 100% kosztów zadania (art. 154 ust. 6). Środki państwa na ochronę ludności ustawa kieruje wprost m.in. na rozwój OSP oraz zakupy pojazdów i sprzętu ratowniczo-gaśniczego (art. 152 ust. 2 pkt 1 i 2a). Drobniejsze zakupy bywają też przedsięwzięciem z funduszu sołeckiego - fundusz finansuje zadania własne gminy, które poprawiają warunki życia mieszkańców (art. 2 ust. 6 ustawy o funduszu sołeckim).
Skala zakupów: w sygnałach Sigov o OSP i sprzęcie ratowniczym w gminach (stan na koniec października 2026 r.) około dwie na trzy zapowiedzi z kwotą mieściły się poniżej 170 000 zł, a połowa z nich nie przekraczała ok. 30 tys. zł. Kwota pochodzi z dokumentu gminy, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia.
Jaki sygnał poprzedza zakup
- Zmiana budżetu wprowadzająca dotację celową na ochronę ludności albo na OSP - po niej przychodzi zapytanie.
- Uchwała rady o dofinansowaniu zakupu samochodu dla jednostki OSP.
- Pozycja na sprzęt lub remont remizy w projekcie budżetu na kolejny rok.
- Wniosek sołectwa z przedsięwzięciem dla miejscowej jednostki.
Na co uważać
- Kto jest zamawiającym. Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych każe gminie zapewnić OSP, stosownie do posiadanych sił i środków, m.in. pojazdy, sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej i umundurowanie (art. 10 ust. 1 pkt 1), a szczegóły ustala umowa gminy z jednostką (art. 7 ust. 1). Zwykle kupuje więc gmina. OSP jako stowarzyszenie może jednak kupować sama, z własnych środków albo z dotacji, na przykład od Komendanta Głównego PSP (art. 32). Sprawdź, kto podpisze umowę i według jakich zasad wybiera ofertę.
- Termin z dotacji. Pieniądze z dotacji trzeba wydać i rozliczyć w terminie z umowy. Zapytanie wychodzi wtedy z krótkim terminem dostawy - sprawdź, czy masz towar na stanie.
- Wymagania dla sprzętu. Zapytanie zwykle żąda dokumentów potwierdzających, że sprzęt spełnia wymagania dla ochrony przeciwpożarowej. Przygotuj je przed terminem składania ofert.
- Rozmiary i dopasowanie. Umundurowanie zamawia się na konkretne osoby. Ustal w ofercie, kto zbiera rozmiary i co z wymianą źle dobranych sztuk.