Słownik

Fundusz sołecki

Fundusz sołecki to wyodrębnione w budżecie gminy środki na przedsięwzięcia, które mieszkańcy sołectwa wskazują we wniosku uchwalonym przez zebranie wiejskie (art. 2 ust. 6 i art. 5 ust. 2 ustawy o funduszu sołeckim). O wyodrębnieniu funduszu decyduje rada gminy uchwałą (art. 2 ust. 1 tej ustawy), a sołectwo jest jednostką pomocniczą gminy (art. 5 ust. 1 usg).

W skrócie

Fundusz sołecki to część budżetu gminy, o której przeznaczeniu decydują mieszkańcy sołectwa: zebranie wiejskie uchwala wniosek z listą przedsięwzięć (art. 5 ust. 1-3 ustawy o funduszu sołeckim).
O tym, czy fundusz w ogóle powstaje, decyduje rada gminy uchwałą podjętą najpóźniej 31 marca roku przed rokiem budżetowym (art. 2 ust. 1-2). Kwota dla sołectwa wynika ze wzoru, który uwzględnia liczbę mieszkańców sołectwa (art. 3 ust. 1).
Zadania z funduszu są małe: wiaty, place zabaw, oświetlenie, remont świetlicy. Prawie zawsze to zakupy poniżej progu PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej.

Co mówi prawo

Przepis	Co stanowi
art. 2 ust. 1-4 ustawy o funduszu sołeckim	rada uchwałą wyraża albo nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu; uchwała podjęta po 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy jest nieważna; zgoda działa na kolejne lata, odmowa tylko na rok następny
art. 2 ust. 6-7	przedsięwzięcia muszą być zadaniami własnymi gminy, służyć poprawie warunków życia mieszkańców i być zgodne ze strategią rozwoju gminy; można też usuwać skutki klęski żywiołowej
art. 3 ust. 1-2	kwota dla sołectwa: (2 + liczba mieszkańców sołectwa / 100) × kwota bazowa gminy, najwyżej dziesięciokrotność kwoty bazowej; wójt podaje sołtysom kwoty do 31 lipca
art. 4 ust. 1	rada może zwiększyć fundusz uchwałą podjętą do 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy
art. 5 ust. 2-4	wniosek uchwala zebranie wiejskie z inicjatywy sołtysa, rady sołeckiej lub co najmniej 15 pełnoletnich mieszkańców; zawiera przedsięwzięcia z oszacowaniem kosztów i uzasadnieniem; sołtys przekazuje go wójtowi do 30 września
art. 5 ust. 5-10 (od 1.01.2026)	wójt w 7 dni odrzuca cały wniosek albo pojedyncze przedsięwzięcia niespełniające warunków; sołtys może w 7 dni podtrzymać wniosek albo w 14 dni przekazać wniosek ponownie uchwalony przez zebranie wiejskie; rada rozstrzyga w 30 dni, a jej rozstrzygnięcie wiąże wójta
art. 7 ust. 1-3	zmiana przedsięwzięć w trakcie roku: wniosek sołectwa po uchwaleniu budżetu, najpóźniej do 31 października, bez przekroczenia przyznanej kwoty
art. 3 ust. 6-8	niewykorzystane środki wygasają z końcem roku; w następnym roku gmina dostaje z budżetu państwa zwrot 20, 30 lub 40 % wydatków, zależnie od zamożności gminy
art. 5 ust. 1, art. 36 ust. 1 usg	sołectwo jest jednostką pomocniczą gminy; jego organy to zebranie wiejskie i sołtys

Zakup z funduszu prowadzi gmina, nie sołtys. Poniżej 170 000 zł netto robi to według własnego regulaminu (art. 2 ust. 1 pkt 1 Pzp).

Co to znaczy dla ciebie

Lista zadań z wniosków sołectw to gotowa lista przyszłych drobnych zakupów w gminie wiejskiej. Sygnał: wnioski trafiają do wójta do 30 września, a projekt budżetu w listopadzie pokazuje nazwę zadania, sołectwo i kwotę. Zakupy wypadają w roku budżetowym, często wiosną i latem, bo pieniądze niewydane do końca roku wygasają. Kontakt ze strony sołtysa daje ci wiedzę o potrzebie, ale ofertę składasz w urzędzie gminy.

Częste pomyłki

Sołtys jako zamawiający. Umowę zawiera gmina. Sołtys może tylko pomóc ustalić potrzebę.
Fundusz w każdej gminie. Rada może go nie wyodrębnić. Sprawdź uchwałę rady.
Dowolna zmiana zadania w trakcie roku. Zmianę przedsięwzięć uchwala zebranie wiejskie, wniosek trafia do wójta najpóźniej do 31 października i nie może przekroczyć przyznanej kwoty (art. 7 ust. 1-2 ustawy o funduszu sołeckim).

Dla zaawansowanych

Ustawa z 12.09.2025 (Dz.U. 2025 poz. 1436), od 1.01.2026: wójt może odrzucić pojedyncze przedsięwzięcie, nie tylko cały wniosek; sołtys ma 14 dni na przekazanie ponownie uchwalonego wniosku; art. 5 ust. 11 uchylono, choć art. 7 ust. 4 nadal do niego odsyła. Nowy art. 7a pozwala wyodrębnić podobne środki dla innych jednostek pomocniczych, np. osiedli. Ta sama ustawa dodała art. 48 ust. 1b usg: wójt może upoważnić sołtysa do umów o zarządzanie mieniem komunalnym w zakresie ze statutu; sołtys działa wtedy w imieniu gminy. Zwrot z budżetu państwa nie obejmuje kwoty zwiększonej przez radę (art. 4 ust. 4), a art. 3 ust. 8 nie przewiduje go dla gmin z kwotą bazową powyżej 200 % średniej krajowej. W programie postępowania naprawczego gmina co do zasady nie ponosi wydatków z funduszu (art. 240a ust. 5 pkt 5 ufpustawa o finansach publicznych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o gospodarowaniu pieniędzmi publicznymi, w tym o budżecie i wieloletniej prognozie finansowej gminy. Więcej).

Podstawa prawna

Ustawa o funduszu sołeckim, Dz.U. 2014 poz. 301 (bez tekstu jednolitego): art. 2-5, 7, 7a; zmiany: Dz.U. 2025 poz. 1436 (art. 2).
Ustawa o samorządzie gminnym, t.j. Dz.U. 2026 poz. 662: art. 5 ust. 1, art. 36 ust. 1, art. 48 ust. 1b.
Ustawa o finansach publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483: art. 240a ust. 5 pkt 5.
Pzp, t.j. Dz.U. 2026 poz. 793: art. 2 ust. 1 pkt 1.

Źródła

Zobacz też

Piszemy o tym też w:

Czytaj dalej

PrzeglądCo gminy kupują poniżej progu - przegląd po branżachDrogi, zieleń, wod-kan, remonty szkół: co gminy kupują poniżej 170 tys. zł netto w 10 branżach, kiedy w roku i jaki sygnał zapowiada zakup.SłownikBudżet obywatelskiBudżet obywatelski to szczególna forma konsultacji społecznych, w której mieszkańcy w bezpośrednim głosowaniu decydują co roku o części wydatków budżetu gminy (art. 5a ust. 3-4 usg). Wybrane zadania wchodzą do uchwały budżetowej, a w miastach na prawach powiatu budżet obywatelski jest obowiązkowy i wynosi co najmniej 0,5 % wydatków gminy z ostatniego sprawozdania z wykonania budżetu (art. 5a ust. 4-5 usg).