Żywienie w szkołach i przedszkolach

Co gminy kupują w tej kategorii

Edukacja publiczna to zadanie własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym), a żywienie dzieci jest jej codzienną częścią. Prawo oświatowe pozwala szkole zorganizować stołówkę (art. 106 ust. 1), ale jej nie nakazuje. Obowiązek ma szkoła podstawowa (poza szkołą dla dorosłych): zapewnia uczniom jeden gorący posiłek w ciągu dnia i możliwość zjedzenia go w szkole (art. 106a ust. 1). Dotyczy to także dzieci z oddziału przedszkolnego w tej szkole. Dzieciom ze świetlicy szkoła może dodatkowo dać podwieczorek. Dla rodziny posiłek jest dobrowolny i odpłatny (art. 106a ust. 2).

W tej kategorii gmina, szkoła albo przedszkole kupują:

• catering - posiłki przygotowane poza szkołą i dowożone na każdy dzień nauki;
• prowadzenie stołówki lub kuchni w budynku szkoły przez firmę zewnętrzną;
• dostawy żywności do własnej kuchni szkoły lub przedszkola - pieczywo, nabiał, mięso, warzywa, zwykle w osobnych częściach;
• sprzęt i wyposażenie kuchni - gdy szkoła uruchamia albo rozbudowuje własne wydawanie posiłków.

Jak zwykle wygląda zakup

Najpierw ustal, kto kupuje. Szkoła i przedszkole gminy to zwykle osobni zamawiający, z własnym planem finansowym i regulaminem. W części gmin zakupy kilku placówek prowadzi urząd albo centrum usług wspólnych - szczegóły w tekście Jak kupują szkoły i przedszkola.

Poniżej 170 000 zł netto, czyli progu Prawa zamówień publicznych (art. 2 ust. 1 pkt 1 PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej), zamawiający kupuje według regulaminu zamówień. Wartość to całe wynagrodzenie wykonawcy bez VAT za okres umowy (art. 28 Pzp). Gdy gmina zamawia catering dla kilku szkół w częściach, liczy łącznie wszystkie części (art. 30 ust. 1). Podobne dostawy żywności sumuje także wtedy, gdy prowadzi osobne postępowania (art. 30 ust. 2). Zakupy powtarzane kolejnymi zleceniami liczy z 12 miesięcy albo z poprzedniego roku budżetowego (art. 35 ust. 1). Więcej w haśle szacowanie wartości zamówienia.

Pzp ma osobny rozdział dla usług społecznych i innych szczególnych usług, wymienionych w załączniku XIV do dyrektywy 2014/24/UE (art. 7 pkt 34 Pzp). Gdy taka usługa ma wartość od 170 000 zł do równowartości 750 000 euro, czyli 3 232 500 zł, stosuje się przepisy dla zamówień poniżej progów unijnych (art. 359 pkt 2 Pzp; kwota z obwieszczenia Prezesa UZP, M.P. 2025 poz. 1247). Przepisy unijne wchodzą dopiero od 750 000 euro (art. 359 pkt 1), a nie od 216 000 euro jak przy innych usługach gminy. Czy konkretne żywienie jest na tej liście, rozstrzyga kod CPVWspólny Słownik Zamówień. Unijny słownik kodów, którymi zamawiający oznacza przedmiot zamówienia w ogłoszeniach. Więcej z ogłoszenia. Rozdział dotyczy usług - dostawy żywności do kuchni szkoły idą zwykłymi progami.

Rytm wyznaczają dwa kalendarze. Umowa na rok szkolny ma działać od września, więc zapytanie wychodzi wiosną albo latem. Umowa na rok kalendarzowy startuje w styczniu, a zapytanie pojawia się w listopadzie lub grudniu, gdy znany jest projekt budżetu.

Przy własnej stołówce warunki korzystania z niej i wysokość opłat za posiłki ustala dyrektor w porozumieniu z organem prowadzącym (art. 106 ust. 3 Prawa oświatowego). Do opłaty rodziców nie wlicza się wynagrodzeń pracowników, składek ani kosztów utrzymania stołówki (art. 106 ust. 4). Organ prowadzący może zwolnić rodzinę z całości lub części opłat - przy szczególnie trudnej sytuacji materialnej albo w przypadku losowym (art. 106 ust. 5). Może do tego upoważnić dyrektora (art. 106 ust. 6).

Skala zakupów: w sygnałach Sigov o żywieniu dzieci w szkołach i przedszkolach w gminach (stan na koniec października 2026 r., niewielka próba) zdecydowana większość zapowiedzi z kwotą, ok. pięć na sześć, mieściła się poniżej 170 000 zł. Połowa wszystkich nie przekraczała ok. 40 tys. zł. Kwota pochodzi z dokumentu gminy, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia. Przy żywieniu taka kwota bywa zmianą budżetu, np. zwiększeniem środków na posiłki w trakcie roku, a nie wartością rocznej umowy. Mówi, że temat żyje w danej gminie, ale nie mówi, ile będzie warte zamówienie.

Jaki sygnał poprzedza zakup

• Nowe brzmienie art. 106a Prawa oświatowego, stosowane od roku szkolnego 2026/2027 (art. 14 ustawy Dz.U. 2026 poz. 504). Szkoła podstawowa bez stołówki i bez umowy na catering musi zapewnić gorący posiłek inaczej - to zapowiedź zapytania o catering albo o sprzęt kuchenny.
• Zmiana budżetu w dziale oświaty: zwiększenie środków na żywienie przed wrześniem albo w trakcie roku szkolnego.
• Kwota na żywienie w projekcie budżetu na kolejny rok - zapowiedź umów od stycznia. Jak czytać projekt, opisujemy w tekście Projekt budżetu gminy - co w nim przeczytać.
• Koniec obecnej umowy. Umowy zawarte od 1.07.2026 widać w Centralnym Rejestrze Umów - jednostka wpisuje je najpóźniej 30 dni od zawarcia (art. 34a ust. 10 ufpustawa o finansach publicznych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o gospodarowaniu pieniędzmi publicznymi, w tym o budżecie i wieloletniej prognozie finansowej gminy. Więcej).
• Przekazanie zakupów szkół do urzędu albo centrum usług wspólnych - kilka małych umów może się zamienić w jedno większe postępowanie.

Na co uważać

• Liczba posiłków to szacunek. Posiłek jest dla ucznia dobrowolny (art. 106a ust. 2), a ferie, wycieczki i choroby zmieniają liczbę porcji z dnia na dzień. Sprawdź, czy umowa płaci za wydany posiłek i czy gwarantuje minimum. W umowie według Pzp gmina może ograniczyć zakres tylko po wskazaniu minimalnej wartości lub wielkości świadczenia (art. 433 pkt 4 Pzp).
• Kto płaci fakturę. Rodzice płacą za posiłki, a część rodzin organ prowadzący zwalnia z opłat (art. 106 ust. 5). Ustal przed ofertą, czy rozliczasz się ze szkołą za całość, czy z rodzicami za część - od tego zależy ryzyko zaległości.
• Cena na cały rok. Umowa na rok szkolny zamraża cenę posiłku, a ceny żywności się zmieniają. Umowa według Pzp na dostawy lub usługi zawarta na ponad 6 miesięcy musi mieć zasady zmiany wynagrodzenia przy zmianie cen (art. 439 ust. 1 Pzp). Poniżej progu waloryzacja zależy od treści umowy - sprawdź ją w zapytaniu.
• Wymogi sanitarne i czas dowozu. Zapytania na catering zwykle określają dokumenty sanitarne, sposób transportu i godzinę dostawy. Policz, czy zdążysz z gorącym posiłkiem do każdej szkoły z jednej kuchni.
• Dostawy w częściach. Przy dostawach żywności szkoła dzieli zakup na grupy produktów. Możesz złożyć ofertę na jedną część, ale wartość zamówienia liczy się łącznie (art. 30 ust. 2 Pzp) - dlatego mała dostawa pieczywa bywa częścią przetargu.