Waloryzacja wynagrodzenia

W skrócie

• Umowa PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej na roboty, dostawy lub usługi zawarta na ponad 6 miesięcy musi zawierać klauzulę waloryzacyjną (art. 439 ust. 1 Pzp).
• Waloryzacja działa w obie strony: przy wzroście i przy spadku cen lub kosztów (art. 439 ust. 4 Pzp).
• Poniżej 170 000 zł netto Pzp jej nie wymaga. Liczy się to, co zapisano w umowie.

Co mówi prawo

Art. 439 ust. 2 Pzp wymaga, by umowa określała:

Jeśli umowę zawarto po upływie 180 dni od terminu składania ofert, zmianę liczy się od dnia otwarcia ofert, chyba że zamawiający wskazał termin wcześniejszy (art. 439 ust. 3 Pzp). Wykonawca, któremu zmieniono wynagrodzenie, musi odpowiednio zmienić wynagrodzenie podwykonawcy, jeśli jego umowa dotyczy robót, dostaw lub usług i trwa ponad 6 miesięcy (art. 439 ust. 5 Pzp). Zamawiający może wprowadzić waloryzację także do krótszej umowy - wtedy stosuje art. 439 ust. 2-4 (art. 440 Pzp). Zmiana umowy według takiej klauzuli nie wymaga nowego postępowania, niezależnie od jej wartości (art. 455 ust. 1 pkt 1 Pzp).

Co to znaczy dla ciebie

Klauzula waloryzacyjna jest w projektowanych postanowieniach umowy w SWZSpecyfikacja warunków zamówienia - SWZ. Specyfikacja warunków zamówienia (SWZ) to dokument zamówienia, w którym zamawiający opisuje przedmiot zamówienia, sposób przygotowania oferty, kryteria oceny ofert i projektowane postanowienia umowy (art. 281 ust. 1 Pzp w trybie podstawowym, art. 134 Pzp od progów unijnych). Zamawiający udostępnia ją bezpłatnie na stronie internetowej prowadzonego postępowania (art. 280 ust. 1 Pzp, a od progów unijnych art. 133 ust. 1 Pzp). Więcej. Przeczytaj ją przed wyceną. Sprawdź próg, od którego zmiana działa, wskaźnik i limit. Przy niskim limicie ryzyko wzrostu cen nadal jest po twojej stronie i musisz je wliczyć w cenę oferty. Zastrzeżenie do klauzuli możesz zgłosić pytaniem do SWZ albo odwołaniem do KIOKrajowa Izba Odwoławcza. Krajowa Izba Odwoławcza (KIO) to organ, który rozpoznaje odwołania na niezgodne z Prawem zamówień publicznych czynności i zaniechania zamawiającego w postępowaniach objętych tą ustawą (art. 473 ust. 1 pkt 1 i art. 513 Pzp). Poniżej progów unijnych odwołanie wnosi się co do zasady w 5 dni od przekazania informacji o czynności zamawiającego środkami komunikacji elektronicznej (art. 515 ust. 1 pkt 2 lit. a Pzp). Więcej na projektowane postanowienie umowy (art. 513 pkt 1 Pzp).

Częste pomyłki

• „Waloryzacja tylko w górę”. Spadek cen też zmienia wynagrodzenie, jeśli przekroczy próg z umowy.
• Zapomniany podwykonawca. Obowiązek przeniesienia waloryzacji na podwykonawcę wynika z ustawy, nie tylko z umowy.
• Waloryzacja w zleceniu poniżej progu. Art. 439 tam nie obowiązuje, więc liczy się klauzula w umowie. Bez niej zostaje sąd. Przy nadzwyczajnej zmianie stosunków może zmienić wysokość świadczenia (art. 357¹ Kodeksu cywilnego), a przy ryczałcie w umowie o dzieło podwyższyć ryczałt, gdy grozi ci rażąca strata (art. 632 § 2 kc). To wyjątki, nie mechanizm na co dzień.

Dla zaawansowanych

Art. 439 ust. 4 każe liczyć zmianę cen lub kosztów względem tych przyjętych do ustalenia wynagrodzenia w ofercie. Niezależnie od art. 439 umowa dłuższa niż 12 miesięcy musi przewidywać zmianę wynagrodzenia przy zmianie stawki VAT lub akcyzy, płacy minimalnej, zasad lub stawek składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne oraz wpłat do PPK, jeśli wpływają na twoje koszty (art. 436 pkt 4 lit. b Pzp). Gdy umowa ma klauzulę waloryzacyjną, limity zmian z art. 455 ust. 1 pkt 3-4 i ust. 2 liczy się od zmienionej ceny (art. 455 ust. 4). Art. 439 nie zmieniał się po tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 793.

Podstawa prawna

Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793): art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 436 pkt 4 lit. b, art. 439, art. 440, art. 455 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 513 pkt 1. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 357¹, art. 632.