Co gminy kupują w tej kategorii
Cmentarze gminne to zadanie własne gminy (art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym). Cmentarz komunalny utrzymuje i nim zarządza wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 2 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych). Ustawa wymaga, by teren był ogrodzony, a na cmentarzu był dom przedpogrzebowy lub kostnica (art. 5 ust. 1-2). Z tych obowiązków biorą się zakupy:
- porządek i zieleń - koszenie, grabienie liści, pielęgnacja i wycinka drzew, przycinka żywopłotów;
- odpady - podstawienie i opróżnianie kontenerów, sprzątanie wokół nich;
- roboty - utwardzenie alejek, ogrodzenie, bramy, oświetlenie, punkty poboru wody;
- budynki - remont kaplicy albo domu przedpogrzebowego, budowa nowego;
- administrowanie - prowadzenie cmentarza w imieniu gminy na podstawie umowy.
Gmina może prowadzić cmentarz przez urząd, zakład budżetowy albo spółkę komunalną (art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej). Wtedy to one zamawiają usługi i roboty. Cmentarz parafialny utrzymuje związek wyznaniowy (art. 2 ust. 2 ustawy o cmentarzach) - to nie jest zakup gminy. Sprawdź więc, czyj cmentarz masz na myśli, zanim zaczniesz szukać zamawiającego.
Jak zwykle wygląda zakup
Prace na cmentarzu mają dwa terminy. Pierwszy to tygodnie przed 1 listopada: koszenie, liście, uprzątnięcie alejek i dodatkowe kontenery. Drugi to wiosna, gdy rusza sezon koszenia i przycinki. Odpadów jest najwięcej tuż po Wszystkich Świętych, więc umowa na wywóz powinna to uwzględniać.
Poniżej 170 000 zł netto, czyli progu Prawa zamówień publicznych (art. 2 ust. 1 pkt 1 PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej), gmina kupuje według regulaminu zamówień. Usługi zlecane co sezon liczy łącznie za 12 miesięcy (art. 35 ust. 1 Pzp). Kilka cmentarzy rozpisanych na części liczy jako sumę części (art. 30 ust. 1). Rozbicie zakupu, żeby zejść pod próg, jest zakazane, chyba że uzasadniają to obiektywne przyczyny (art. 29 ust. 2) - więcej w haśle o dzieleniu zamówienia. Wartość robót, np. nowych alejek, gmina ustala z kosztorysu inwestorskiego (art. 34 ust. 1 pkt 1).
Administrowanie cmentarzem gmina może powierzyć firmie umową, stosując m.in. Pzp (art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej). Umowa na kilka lat może wtedy przekroczyć próg. Gdy cmentarz prowadzi spółka komunalna, to ona kupuje usługi i roboty - jak kupują takie spółki, opisujemy w tekście o spółkach komunalnych.
Skala zakupów: w sygnałach Sigov związanych z cmentarzami w gminach (stan na koniec października 2026 r.) mniej więcej połowa zapowiedzi z kwotą mieściła się poniżej 170 000 zł, a połowa tych mniejszych nie przekraczała ok. 50 tys. zł. Kwota pochodzi z dokumentu gminy, więc to rząd wielkości, a nie wartość szacunkowa zamówienia. Pod progiem mieszczą się zwykle drobne usługi, jak koszenie czy pielęgnacja drzew. Nad progiem są zwykle roboty: alejki, ogrodzenie, budowa albo rozbudowa cmentarza.
Jaki sygnał poprzedza zakup
- Pozycja na utrzymanie cmentarza w projekcie budżetu - zapowiada umowę na kolejny sezon.
- Uchwała rady gminy o rozszerzeniu cmentarza. Rada podejmuje ją po zgodzie inspektora sanitarnego (art. 1 ust. 2 ustawy o cmentarzach), a teren musi mieć w planie miejscowym przeznaczenie na cmentarz (art. 3). Po uchwale przychodzi czas na projekt, potem na roboty - projektanci mają tu swój osobny wpis.
- Temat cmentarza na sesji rady: skargi mieszkańców na stan alejek, interpelacja o ogrodzenie, wniosek o kaplicę.
- Koniec obecnej umowy na utrzymanie. Umowy zawarte od 1.07.2026 gmina wpisuje do Centralnego Rejestru Umów w ciągu 30 dni.
- Cmentarz wspólny dla kilku gmin (art. 4 ustawy o cmentarzach) - ustal, która z nich zamawia prace.
Pozycji na cmentarz szukaj jesienią w projekcie budżetu - terminy opisuje kalendarz budżetowy gminy. Do pracownika urzędu, który prowadzi cmentarz, odezwij się, zanim gmina roześle zapytanie na wiosenny sezon. Z pracami przed 1 listopada zgłoś się najpóźniej we wrześniu.
Na co uważać
- Praca między grobami. Kosiarka samojezdna nie wjedzie w wąskie przejścia, a uszkodzony nagrobek to spór z rodziną i z gminą. Obejrzyj cmentarz przed wyceną i ustal w umowie, kto odpowiada za szkody.
- Wycinka na terenie zabytkowym. Usunięcie drzewa co do zasady wymaga zezwolenia (art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Gdy cmentarz albo jego część jest wpisany do rejestru zabytków, zezwolenie wydaje wojewódzki konserwator zabytków (art. 83a ust. 1). Wyjątki dla małych drzew i złomów (art. 83f) opisujemy we wpisie o utrzymaniu zieleni. Złom usunięty na zlecenie gminy wymaga informacji do organu w 30 dni (art. 83f ust. 2). Ustal w umowie, kto ją wysyła.
- Termin przed 1 listopada bez zapasu. Umowa z odbiorem prac na ostatni tydzień października nie zostawia czasu na deszcz ani poprawki. Kara umowna za spóźnienie, jeśli umowa ją przewiduje, obciąża wtedy ciebie.
- Administrowanie za opłaty od rodzin. Cennik opłat cmentarnych ustala rada gminy albo wójt, któremu rada to powierzyła (art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce komunalnej). Administrator go nie zmienia. Jeśli twoje wynagrodzenie ma pochodzić z tych opłat, policz, ile pochówków i rezerwacji realnie przypada na rok.