Wadium

W skrócie

• Wadium to pieniądze albo gwarancja, które wnosisz przed upływem terminu składania ofert. Zamawiający może go żądać, ale nie musi (art. 97 ust. 1 PzpPrawo zamówień publicznych. Ustawa z 11 września 2019 r., według której zamawiający publiczny udziela zamówień o wartości od 170 000 zł netto. Więcej).
• W trybie podstawowym wadium wynosi najwyżej 1,5 % wartości zamówienia (art. 281 ust. 4 Pzp). Od progów unijnych limit to 3 % (art. 97 ust. 2 Pzp).
• Poniżej 170 000 zł netto Pzp nie wymaga wadium. Zamawiający może je jednak wprowadzić w zapytaniu albo regulaminie - wtedy je wnosisz.

Co mówi prawo

Brak wadium albo wadium wniesione nieprawidłowo oznacza odrzucenie oferty (art. 226 ust. 1 pkt 14 Pzp).

Co to znaczy dla ciebie

Wadium zamraża gotówkę albo limit gwarancyjny na czas od złożenia oferty do zwrotu. Przy usłudze za 800 000 zł netto w trybie podstawowym to najwyżej 12 000 zł na ofertę. Gwarancja ubezpieczeniowa kosztuje prowizję, ale nie zamraża gotówki; jej wystawienie trwa, więc zamów ją zaraz po przeczytaniu SWZSpecyfikacja warunków zamówienia - SWZ. Specyfikacja warunków zamówienia (SWZ) to dokument zamówienia, w którym zamawiający opisuje przedmiot zamówienia, sposób przygotowania oferty, kryteria oceny ofert i projektowane postanowienia umowy (art. 281 ust. 1 Pzp w trybie podstawowym, art. 134 Pzp od progów unijnych). Zamawiający udostępnia ją bezpłatnie na stronie internetowej prowadzonego postępowania (art. 280 ust. 1 Pzp, a od progów unijnych art. 133 ust. 1 Pzp). Więcej. Sygnał: wymagania dotyczące wadium, w tym kwotę, zamawiający podaje w SWZ (art. 281 ust. 2 pkt 10 Pzp).

Częste pomyłki

• „Wadium zawsze 3 %”. Poniżej progów unijnych limit 3 % nie obowiązuje. W trybie podstawowym górna granica to 1,5 %.
• Gwarancja krótsza niż termin związania ofertą. Wadium trzeba utrzymać nieprzerwanie. Przy przedłużeniu terminu przedłużasz też wadium (art. 97 ust. 6 Pzp).
• Wadium w zapytaniu ofertowym „z Pzp”. Poniżej 170 000 zł netto obowiązuje tylko to, co zamawiający napisał w zapytaniu albo regulaminie.
• Wniosek o zwrot wadium przed końcem postępowania. Po wyborze innej oferty możesz poprosić o zwrot (art. 98 ust. 2 pkt 3 Pzp), ale tracisz wtedy prawo do odwołania, a twoja oferta podlega odrzuceniu - nie wróci do gry, gdy zwycięzca odpadnie (art. 98 ust. 3, art. 226 ust. 1 pkt 14).

Dla zaawansowanych

W wariancie z negocjacjami (art. 275 pkt 3) opis potrzeb i wymagań nie obejmuje wadium (art. 282 ust. 2 pkt 1 pomija art. 281 ust. 2 pkt 10), a ofert wstępnych nie odrzuca się za jego brak (art. 287 ust. 2). Komentarz UZP do art. 287 tłumaczy to wprost: opis potrzeb i wymagań nie przewiduje żądania wadium, zamawiający podaje je dopiero w SWZ po negocjacjach (e-komentarz UZP, art. 287). Ta SWZ zawiera informacje z art. 281 ust. 2, więc obowiązuje limit 1,5 % (art. 295 ust. 3, art. 281 ust. 4). Przy ofertach częściowych wadium ustala się osobno dla każdej części (art. 97 ust. 3). Poniżej 170 000 zł, gdy zamawiający organizuje przetarg w rozumieniu Kodeksu cywilnego, wadium regulują jego warunki i art. 70⁴ kc.

Podstawa prawna

Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 793): art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 97, art. 98, art. 226 ust. 1 pkt 14, art. 266, art. 281 ust. 2 pkt 10 i ust. 4, art. 282 ust. 2 pkt 1, art. 287 ust. 2, art. 295 ust. 3. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 70¹, art. 70⁴. Komentarz UZP do art. 287 Pzp (Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. II, red. H. Nowak, M. Winiarz, Urząd Zamówień Publicznych, e-komentarz).